Skandali në Serbi: Mbi gjysmë milion votues figurojnë pa adresë në listat zgjedhore

Një analizë e thelluar ka nxjerrë në pah parregullsi serioze në listën zgjedhore të Serbisë, ku më shumë se 500 mijë qytetarë me të drejtë vote figurojnë pa emër rruge dhe pa numër shtëpie. Këta persona, të cilët pritet të marrin pjesë në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare të 25 tetorit, në dokumentet zyrtare mbajnë shënimin “pa rrugë, 0”. Ky konstatim është arritur përmes një përpunimi automatik të të dhënave publike që vijnë nga Ministria e Administratës Shtetërore dhe Vetëqeverisjes Lokale të Serbisë. Raste të tilla janë konstatuar në disa rajone të ndryshme të vendit, duke përfshirë Çaçakun, Prijepoljën, Bujanocin dhe Preshevën. Në 13 komuna kufitare, rreth 85 mijë votues rezultojnë me këtë adresë fiktive “pa rrugë, 0”. Përqendrime të larta të këtyre rasteve janë vërejtur në Prijepolje, si dhe në komunat me shumicë shqiptare, Preshevë e Bujanoc, të vendosura pranë kufijve me Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut. Një rast tejet i pazakontë është regjistruar në vendbanimin Ivanje të Prijepoljës. Sipas të dhënave të datës 21 shtator, në këtë zonë figurojnë 1.523 votues me adresën “pa rrugë, 0”. Nga ana tjetër, regjistrimi zyrtar i popullsisë i vitit 2022 dëshmon se Ivanja kishte gjithsej 1.101 banorë, ndërkohë që mungojnë të dhënat e sakta se sa prej tyre janë të rritur ose jetojnë jashtë shtetit, por vazhdojnë të kenë vendbanimin atje, pavarësisht se në regjistrin zyrtar ekzistojnë 23 rrugë të ndryshme. Vladimir Erceg, përfaqësues i organizatës CRTA, shpjegon se pjesë e problemit buron nga mospërputhja mes evidencave të vendbanimeve që mban Ministria e Punëve të Brendshme dhe regjistrit të adresave. Sipas tij, kur një rrugë pajiset me emër dhe numër të ri, ndryshimi pasqyrohet në regjistrin e adresave, por jo automatikisht në sistemin e MPB-së, duke krijuar kështu hapësirë për manipulime të mundshme. Hulumtimi ka zbuluar gjithashtu raste ku qindra votues janë regjistruar në të njëjtën adresë. Në Priboj, për shembull, 247 persona me të drejtë vote janë vendosur në një adresë ku, sipas të dhënave kadastrale, ndodhet vetëm një shtëpi me sipërfaqe prej 88 metrash katrorë. Megjithatë, Erceg shton se verifikimet e deritanishme nuk dëshmojnë domosdoshmërisht për ekzistencën e “votuesve fantomë”. Ai thekson se në disa raste bëhet fjalë për lëshime administrative, pasi votuesit që dikur regjistroheshin pa numër, tani janë vendosur automatikisht te numri 1. Edhe institucionet sociale shërbejnë si adrese për qindra votues. Në Novi Sad, 446 qytetarë figurojnë të regjistruar në adresën e Qendrës për Punë Sociale, Zmaj Ognjena Vuka 13. Ligji në Serbi lejon që personat pa adresë tjetër të regjistrohen në qendra të tilla. Një situatë e ngjashme është regjistruar edhe në Nish, ku 504 votues ndajnë të njëjtën adresë të vetme, Mramorska 11. Lidhur me këto gjetje, Ministria e Administratës Shtetërore është arsyetuar duke deklaruar se evidenca e vendbanimeve është kompetencë ekskluzive e MPB-së së Serbisë, e cila nuk ka kthyer përgjigje deri në momentin e publikimit të hulumtimit. Në krahun tjetër, Partia Progresive Serbe në pushtet ka hedhur poshtë çdo akuzë për manipulim të listave zgjedhore, duke i cilësuar ato si plotësisht transparente dhe të përditësuara rregullisht. Ndërkaq, opozita dhe organizatat e pavarura vëzhguese kërkojnë qasje të plotë në dokumentacion për të verifikuar saktësinë e listave dhe për të shmangur çdo keqpërdorim të mundshëm. Të dhënat zyrtare të datës 21 shtator tregojnë se më shumë se 6.44 milionë qytetarë do të kenë të drejtë vote në zgjedhjet parlamentare të Serbisë të caktuara për 25 tetor.