Standardi i jetesës në Shqipëri: 41% e qytetarëve nuk përballojnë dot blerjen e një automjeti

Pavarësisht shtimit të vazhdueshëm të makinave në rrugët e vendit, një pjesë e konsiderueshme e popullsisë shqiptare vijon të përballet me vështirësi të mëdha ekonomike për të zotëruar një automjet personal. Kjo hendek mes realitetit në rrugë dhe mundësive financiare të familjeve mbetet një sfidë e dukshme. Sipas të dhënave zyrtare të Eurostat, gjatë vitit 2023, 41% e shqiptarëve kanë deklaruar se nuk kanë kapacitetin financiar për të blerë një makinë. Kjo përqindje është alarmante nëse krahasohet me mesataren e Bashkimit Europian, e cila qëndron në nivele shumë më të ulëta, përkatësisht 5.6% për vitin 2023 dhe 5.5% për vitin 2025. Shqipëria mban rekordin negativ edhe në rajonin e Ballkanit Perëndimor. Në Serbi, shifra e personave që nuk mund të blejnë makinë ishte 16% në vitin 2023, duke rënë në 15% në 2025-n. Në Maqedoninë e Veriut ky tregues është 13% (të dhëna të vitit 2024), ndërsa në Mal të Zi vetëm 8.9% e popullsisë përballet me këtë pamundësi. Për Kosovën dhe Bosnjë-Hercegovinën nuk ka të dhëna të disponueshme. Analiza demografike tregon se vështirësia më e madhe haset te personat që jetojnë vetëm. Në këtë kategori, 66% e meshkujve dhe 88% e femrave pohojnë se nuk mund ta përballojnë blerjen e një automjeti. Në anën tjetër, statistikat e Drejtorisë së Përgjithshme të Transportit Rrugor (DPSHTRR) tregojnë se në fund të vitit 2025, në Shqipëri qarkullonin rreth 847 mijë autovetura. Pavarësisht regjistrimit të rreth 100 mijë mjeteve të reja gjatë 2024-ës dhe 2025-ës, raporti i makinave për numër banorësh mbetet i ulët. Aktualisht, vendi numëron 360 makina për 1000 banorë, shifër kjo gati sa gjysma e mesatares europiane prej 578 automjetesh për 1000 banorë. Megjithatë, pas rishikimit të të dhënave demografike, Shqipëria ka përmirësuar pozicionin e saj në rajon, duke u renditur e treta pas Malit të Zi (442) dhe Serbisë (394), ndërsa lë pas Maqedoninë e Veriut dhe Bosnjën (të dyja me 338). Në shkallë kontinentale, listën e vendeve me më pak automjete për banorë e mbyllin Kosova (241) dhe Turqia (203). Në nivel europian, vendet që kryesojnë për numrin më të lartë të makinave për 1000 banorë janë Italia (709), Finlanda (671) dhe Qipro (670). Ndërkohë, në Bashkimin Europian, shtetet me përqindjen më të lartë të popullsisë që nuk mund të blejë një makinë janë Finlanda (11.3%), Hungaria (10.4%) dhe Bullgaria (10%), ndërsa nivelet më të mira ekonomike në këtë drejtim i gëzojnë Qipro, Sllovenia dhe Kroacia.