Eskalimi i shpenzimeve në merkato: UEFA lëshon alarmin për modelin financiar të klubeve angleze

Eksplozioni i kostove në tregun e transferimeve të lojtarëve po prodhon një strukturë financiare tejet “të brishtë” për skuadrat e Premier League, duke paralajmëruar gjithashtu rrezikun e pasojave negative në mbarë futbollin kontinental. Ky shqetësim është shprehur hapur nga drejtuesi i sektorit financiar në UEFA, Andrea Traverso, nën dritën e të dhënave të publikuara në raportin vjetor “European Club Talent and Competition Landscape”. Sipas këtij dokumenti, bilancet e klubeve në të gjithë Europën janë bërë dukshëm më të cenueshme për shkak të hovit të pajustifikuar të shifrave dhe zgjerimit të detyrimeve financiare që burojnë nga operacionet e blerjeve, ku ekipet britanike mbajnë peshën kryesore të ekspozimit. Për herë të parë në histori, shpenzimet e përgjithshme përgjatë merkatos verore kapërcyen kufirin prej 10 miliardë eurosh, duke shënuar një rritje prej 8% krahasuar me vitin 2025 dhe një ngritje prej 43% në raport me vitin 2019, periudhë kjo para shpërthimit të pandemisë. Megjithatë, ky kapital i madh nuk është shpërndarë në mënyrë të barabartë. Skuadrat angleze mbajnë përgjegjësinë për afro gjysmën e totalit të shpenzimeve, ndërkohë që rreth gjysma e kësaj shume ka markuar qarkullim të brendshëm, pasi ato mbeten të vetmet në skenën europiane që mund t'i përballojnë këto çmime marramendëse. Vlera e transaksioneve brenda kufijve të ish-salonit anglez ka rezultuar më e lartë sesa shuma e kombinuar e të gjitha tregjeve të tjera kombëtare në Europë. Raporti e cilëson këtë situatë si një treg me “shpejtësi të dyfishtë” dhe të “polarizuar”. Nëse nga njëra anë kjo dëshmon qartë dominimin ekonomik të Premier League, nga ana tjetër e bën atë jashtëzakonisht të prekshme ndaj luhatjeve ose korrigjimeve të papritura në tregun ndërkombëtar të transferimeve. “Vlerësimet vazhdojnë të njohin vetëm rritje, veçanërisht brenda kufijve anglezë, duke ushtruar një presion të shtuar mbi bilancet e ardhshme të klubeve për shkak të kostove më të larta të amortizimit,” ka theksuar Traverso. “Aktualisht, këto shpenzime kompensohen pjesërisht nga fitimet e konsiderueshme kapitale, por në tërësi kjo skemë prodhon një model të brishtë. Klubet po shkojnë drejt një varësie gjithnjë e më të madhe nga inflacioni dhe likuiditeti i tregut”. Ky rrezik bëhet edhe më alarmant po të kemi parasysh se një pjesë e konsiderueshme e blerjeve nuk shlyhen në çast, por përmes pagesave të shtrira ndër vite. Për pasojë, niveli i borxheve të lidhura me transferimet po rritet me ritme të shpejta, duke shtuar varësinë nga të ardhurat e ardhshme për të mbuluar investimet e mëparshme. Një nga statistikat më tronditëse tregon se klubet angleze kanë shpenzuar mesatarisht 24 milionë euro për çdo lojtar të transferuar, ndërkohë që kampionatet e tjera elitare në kontinent regjistrojnë një mesatare modeste prej më pak se 5 milionë eurosh për futbollist. Kjo shifër flet vetë për forcën blerëse të Premier League, por njëkohësisht sinjalizon rrezikun e lartë të një ekspozimi potencial ndaj një rënieje drastike të vlerave në treg. Gjithsesi, raporti nuk përmban vetëm nota negative. Për shembull, gjatë sezonit të shkuar, numri total i shikuesve në stadiumet europiane preku shifrën rekord prej 242 milionë spektatorësh, duke shënuar një rritje prej 15% krahasuar me kohën para pandemisë. Premier League kryeson bindshëm këtë renditje me 15.8 milionë të pranishëm, e ndjekur nga Gjermania, Spanja dhe Italia.