Alarmi i prokurorëve: Ndryshimet në Kodin Penal paralizojnë hetimet dhe dëmtojnë luftën ndaj korrupsionit

Shoqata e Prokurorëve të Republikës së Shqipërisë ka ngritur alarmin lidhur me nismën e Këshillit të Ministrave për ndryshimin e Kodit të Procedurës Penale. Sipas tyre, këto ndryshime mbartin rrezikun real për të ulur ndjeshëm efikasitetin hetimor, duke vështirësuar ndjeshëm përballjen me krimin e organizuar dhe korrupsionin. Në deklaratën e saj zyrtare, Shoqata bën të ditur se mbështet çdo reformë që synon ngritjen e standardeve të sistemit të drejtësisë penale në përputhje me Bashkimin Europian dhe mbrojtjen e lirive themelore. Megjithatë, prokurorët theksojnë se garantimi i të drejtave të të pandehurit duhet domosdoshmërisht të ecë paralel me fuqinë e shtetit për të zbardhur krimet, siguruar provat, identifikuar autorët dhe mbrojtur interesin publik e viktimat. Sipas këtij institucioni, ndërhyrjet e shpeshta ligjore cënojnë sigurinë juridike dhe parashikueshmërinë e zbatimit të ligjit. Prokurorët vlerësojnë se çdo ndryshim që prek themelet e hetimit dhe balancën procedurale duhet të mbështetet patjetër në analiza konkrete të praktikës dhe në një vlerësim të thelluar të ndikimit të tyre. Një nga pikat më kritike të shqetësimit ka të bëjë me ngushtimin e hapësirës dhe mjeteve të prokurorit për sigurimin e provave. Shoqata argumenton se vendosja e pengesave të reja burokratike për kontrollet, sekuestrimet, përgjimet dhe mjetet e tjera hetimore rrezikon të ngadalësojë proceset, sidomos në dosjet e rënda të korrupsionit dhe krimit të organizuar. Duke kujtuar se prokurori është magjistrat me funksion të pavarur dhe me detyrimin ligjor për të zbuluar prova si për fajësinë ashtu edhe për pafajësinë, Shoqata thekson se reformat duhet të fokusohen te shtimi i garancive dhe jo te krijimi i një mosbesimi të pajustifikuar ndaj figurës së prokurorit. Në optikën e prokurorëve, një tjetër gabim është marrja mekanike e dispozitave nga sisteme të ndryshme juridike, pa u përshtatur ato me arkitekturën e plotë institucionale shqiptare, ku përfshihen roli i gjykatës, kompetencat e prokurorit dhe mënyra e trajtimit të provave e ankimeve. Kritika e veçantë i është drejtuar edhe detyrimit që çdo sekuestrim të kalojë paraprakisht përmes një kërkese në gjykatë. Kjo masë, sipas Shoqatës, jo vetëm që do të ngadalësojë ritmin e hetimeve, por është edhe e panevojshme, pasi qytetari tashmë gëzon të drejtën ligjore për ta kundërshtuar sekonon në rrugë gjyqësore.