Zgjedhjet në Serbi, analisti nga Presheva shpjegon peshën strategjike të bashkimit politik për shqiptarët e Luginës

Zgjedhjet e parakohshme parlamentare të paralajmëruara për 25 tetor në Serbi përbëjnë një kthesë vendimtare për komunitetin shqiptar në Preshevë, Bujanoc dhe Medvegjë. Sipas njoftimit të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve, kjo datë është zyrtarisht e caktuar për garën drejt Kuvendit të Serbisë. Për banorët e Luginës, ky proces zgjedhor tejkalon kufijtë e një aritmetike të thjeshtë partish apo numër mandatesh. Analisti politik nga Presheva, Nehat Hyseni, vlerëson se fokusi kryesor duhet të jetë te mënyra se a do të arrijë vota shqiptare të materializohet në një fuqi të mirëfilltë institucionale. Në vlerësimin e tij, sfida e vërtetë nuk lidhet vetëm me emrin e fituesit, por me shfrytëzimin e çdo mandati të mundshëm për të zgjidhur hallet e përditshme të qytetarëve. Hyseni thekson se kutia e votimit shënon vetëm pikënisjen e përfaqësimit. “Për shqiptarët e Luginës, megjithatë, dimensioni është disi më i veçantë: zgjedhjet janë një mundësi për të matur jo vetëm fuqinë elektorale të subjekteve shqiptare, por edhe aftësinë e tyre për ta shndërruar votën në përfaqësim institucional dhe interes të artikuluar politik. Prandaj pyetja themelore nuk është vetëm: Kush do të fitojë? Pyetja më e rëndësishme është: Çfarë do të bëjë vota shqiptare pas 25 tetorit? Sepse vota, në vetvete, është vetëm fillimi i përfaqësimit. Vlera e saj politike matet edhe me atë se çfarë ndodh me të pas mbylljes së kutive të votimit”, shprehet ai. Duke iu referuar së kaluarës, Hyseni kujton se përvoja e zgjedhjeve të vitit 2022 dëshmoi qartë nevojën për një qasje të bashkërenduar mes forcave politike, veçanërisht kur procesi i sigurimit të mandatit u shoqërua me tensione dhe përsëritje votimi në Tërnoc të Madh. Megjithatë, ai sqaron se bashkëpunimi nuk nënkupton shuarjen e pluralizmit demokratik, por harmonizimin e veprimeve kur bëhet fjalë për interesat madhore të popullsisë vendase. “Nuk është fjala për eliminimin e pluralizmit shqiptar. Përkundrazi, pluralizmi është pjesë e demokracisë. Çështja është nëse subjektet politike shqiptare janë në gjendje të dallojnë ndërmjet konkurrencës partiake dhe interesit strategjik të komunitetit. Partitë mund të garojnë ndaras për pushtetin lokal, mund të kenë programe të ndryshme dhe mund të kritikojnë njëra-tjetrën. Por në zgjedhjet parlamentare, ku objektivi kryesor është sigurimi i përfaqësimit në institucionin qendror të shtetit, pyetja e koordinimit merr një peshë të veçantë”, thotë Hyseni. Sipas tij, përfaqësimi në nivel qendror nuk duhet të trajtohet si një arritje thjesht simbolike. Një deputet shqiptar mund të shërbejë si zë i fuqishëm për të kërkuar llogaridhënie nga organet qendrore dhe për të trajtuar diskriminimin në administratë, polici apo në organet e drejtësisë. Në këtë kuadër, Hyseni kërkon që agjenda e përfaqësimit të jetë e mirëpërcaktuar, duke përfshirë çështjet e arsimit shqip, përdorimin zyrtar të gjuhës, zhvillimin ekonomik, investimet e duhura publike, përmirësimin e shëndetësisë, infrastrukturën dhe adresimin e problemeve demografike. “Një mandat parlamentar nuk duhet parë vetëm si simbol. Një deputet shqiptar në Kuvendin e Serbisë nuk mund t’i zgjidhë i vetëm problemet e Preshevës, Bujanocit dhe Medvegjës. Por ai mund t’i artikulojë ato në institucionin më të lartë ligjvënës të vendit. Kjo është e rëndësishme sepse problemet lokale mund të ngrihen në nivel shtetëror, mund të kërkohet përgjegjësi nga ministritë dhe institucionet qendrore dhe çështjet e përfaqësimit të shqiptarëve në administratën publike, polici, drejtësi dhe institucionet e tjera mund të bëhen pjesë e zgjidhjeve konkrete institutionalet”, përfundon analisti Nehat Hyseni.