Përplasje e fortë në Bruksel: Gjermania dhe pesë vende të BE-së kërkojnë shkurtime drastike të buxhetit

Bisedimet për planin afatgjatë financiar të Bashkimit Evropian kanë sjellë tensione të reja mes vendeve anëtare, pasi një bllok prej gjashtë shtetesh ka dalë hapur kundër propozimit të Komisionit Evropian për buxhetin e ardhshëm. Gjermania, Holanda, Austria, Danimarka, Suedia dhe Finlanda kanë kërkuar një reduktim të ndjeshëm të fondit të përgjithshëm. Këto gjashtë shtete kanë bashkuar forcat duke firmosur një letër të përbashkët, përmes së cilës kundërshtojnë madhësinë e parashikuar të kuadrit financiar që pritet të hyjë në fuqi më 2028. Ky dokument pritet të ndikojë ndjeshëm në tryezën e bisedimeve që po mbahen në Bruksel për ndarjen e burimeve financiare në shtatë vitet e ardhshme. Plani i ri financiar do të përcaktojë drejtpërdrejt shpenzimet e bllokut evropian në fusha kyçe, siç janë bujqësia, mbrojtja, zhvillimi i infrastrukturës strategjike dhe fondet e kohezionit për rajonet me ritme më të ngadalta zhvillimi. Ndërkohë, Komisioni Evropian ka hedhur në tryezë një propozim për një buxhet që i afrohet shifrës së 2 trilionë eurove. Ky projekt-buxhet është refuzuar nga shtetet që mbajnë barrën kryesore të kontributeve financiare në BE, të cilat argumentojnë se ngarkesa aktuale ka kaluar çdo kufi të pranueshëm. Në letrën e tyre zyrtare, gjashtë vendet kontribuuese theksojnë se ato vetë mbulojnë afër 40% të totalit të kontributeve nga të gjitha anëtarët e bllokut. Sipas tyre, një zgjerim nominal prej rreth 60% në krahasim me buxhetin aktual përbën një qasje “thjesht jorealiste”. Në kahun e kundërt të këtij debati rreshtohen vendet përfituese, të cilat mbështeten te fondet evropiane dhe kërkojnë jo vetëm ruajtjen, por në disa raste edhe rritjen e financimeve për nismat e përbashkëta. Për të mbuluar shpenzimet e ardhshme, Komisioni Evropian ka marrë në shqyrtim edhe skenarin e zgjerimit të të ardhurave të veta. Diskutimet janë fokusuar te mundësia e vendosjes së taksave të reja mbi cigaret elektronike, produktet e avullimit, si dhe mbi transaksionet e kryera me kriptomonedha. Pavarësisht këtyre ideve, shtetet kontribuuese mbeten skeptike ndaj kësaj strategjie. Në qëndrimin e tyre të përbashkët, ato theksojnë se çdo mekanizëm i ri financimi për BE-në paguhet përfundimisht nga xhepat e qytetarëve evropianë, pavarësisht mënyrës se si mblidhen të ardhurat. “Buxheti i BE-së në fund të fundit paguhet nga qytetarët evropianë. Kjo mbetet e vërtetë pavarësisht se çfarë mekanizmi financimi ose burimesh vetanake shpikim”, thuhet shprehimisht në dokumentin në fjalë. Në anën tjetër, Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së po bëhet gati të prezantojë një version të përditësuar të dokumentit negociues, i njohur ndryshe si “negobox”. Ky material do të përfshijë shifra dhe ndarje më të hollësishme të fondeve, duke shërbyer si gurthemeli për fazën e ardhshme të bisedimeve. Udhëheqësit e të 27 vendeve anëtare pritet t'i ulin kokët mbi këtë çështje në samitin e radhës që do të mbahet në Bruksel duke filluar nga data 15 tetor. Negociatorët synojnë të sigurojnë një marrëveshje në parim deri në mbyllje të vitit 2026, në mënyrë që buxheti i ri të jetë plotësisht funksional në vitin 2028, periudhë kjo kur skadon mandati i kuadrit aktual financiar. Pavarësisht synimeve, greminat mes palëve mbeten të thella. Edhe pse Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, ka shfaqur hapur optimizëm për arritjen e një kompromisi, një dokument diplomatik gjerman sugjeron se deri më tani nuk ka fusha të qarta mirëkuptimi mes kampeve. Sipas këtij burimi, qëndrimet e shteteve anëtare vijojnë të jenë të ngurta, ndërkohë që presidenca irlandeze u ka bërë thirrje palëve të nisin menjëherë procesin e lëshimeve të ndërsjella. Negociatat pritet të komplikohen edhe më shumë për shkak të dinamikave politike dhe zgjedhjeve të ardhshme në disa vende të rëndësishme të bllokut.