Aktuale
Tranzicioni i gjatë shqiptar: Kur përmbysja e sistemit nuk solli shtetin e së drejtës
Reklamë e Sponsorizuar
Procesi i ndërtimit të një shteti demokratik shkon shumë më larg sesa thjesht rrëzimi i një sistemi politik, zëvendësimi i simboleve shtetërore, flamujve, ligjeve apo drejtuesve të radhës. Këto përbëjnë vetëm fasadën e një transformimi. Thelbi i vërtetë i demokracisë kërkon ngritjen e shtyllave të qëndrueshme ligjore, institucionale, morale dhe qytetare, të afta për t'i shërbyer qytetarëve dhe jo një pakice që mban frenat e pushtetit.
Në Shqipëri, pas vitit 1990, themelet e diktaturës u shembën, por fatkeqësisht, strukturat e reja nuk u ngritën mbi parimet e shëndosha. Ndryshimi i sistemit nuk u shoqërua me një transformim paralel të mendësisë qeverisëse. Pavarësisht shpalljes së lirive dhe miratimit të ligjeve, nuk u arrit të vendoset parimi i supremacisë së ligjit në jetën publike, duke lënë pas një kulturë të brishtë demokratike.
Pas më shumë se tri dekadash e gjysmë tranzicioni, vendi ynë ndodhet përballë një paradoksi madhor: ndërsa arkitektura formale e demokracisë ekziston, përmbajtja e saj reale mbetet e paplotësuar.
Përtej procedurave zgjedhore, demokracia është një standard jetese, një qasje ndaj qeverisjes dhe një mënyrë të menduari. Vota e lirë, drejtësia e pandikuar nga privilegjet, kontrolli i pushtetit, pavarësia e institucioneve nga partitë dhe emancipimi i qytetarit përballë administratës janë kushte pa të cilat një shtet nuk mund të konsiderohet vërtet demokratik.
Sfida kryesore nuk qëndron te mungesa e institucioneve në letër, por te cënimi i autoritetit të tyre në praktikë. Shpesh, strukturat që do duhej të ishin mbi individët, janë përshtatur sipas interesave politike dhe ekonomike. Në vend të meritokracisë ka lulëzuar klientelizmi, ndërsa pandëshkueshmëria dhe lidhjet partiake kanë zëvendësuar konkurrencën e ndershme.
Ky fenomen ka sjellë një nga deformimet më të thella të shtetformimit: perceptimin e pushtetit si pronë private dhe të shtetit si mjet në shërbim të tij.
Një shoqëri e shëndetshme demokratike kërkon ndarje të qartë të pushteteve, drejtësi të pavarur, media të lira, arsim cilësor dhe një shoqëri civile autonome. Mbi të gjitha, ajo kërkon një kulturë politike ku rotacioni nuk shihet si katastrofë, as fitorja si e drejtë për sundim absolut.
Në realitetin shqiptar, premtimet për reforma shpesh shoqërohen me mbijetesën e mekanizmave të vjetër të varësisë institucionale dhe kontrollit politik, të cilët thjesht ndryshojnë formë dhe aktorë.
Për këtë arsye, ndërrimi i qeverive nuk mjafton, nëse nuk ndryshon rrënjësisht filozofia e ushtrimit të pushtetit. Shqipëria ka Kushtetutë, por i duhet kulturë kushtetuese; ka ligje, por i duhet barazi reale; ka institucione, por i duhet integritet dhe pavarësi e vërtetë.
Reklamë e Sponsorizuar
Ky artikull është përgatitur dhe verifikuar nga redaksia e Lajmet e Reja. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara.
Reklamë e Sponsorizuar
Shpërndaj këtë lajm: