Mbyllet epoka dyvjeçare: Ushtria amerikane përmbyll largimin nga bazat e fundit në Irak

Procesi i largimit të trupave amerikane nga pikat e fundit ushtarake në territorin irakian pritet të finalizohet brenda datës 30 shtator, duke mbyllur kështu një kapitull të pranisë ushtarake që daton qysh nga viti 2003. Ky zhvillim është mirëpritur nga Teherani dhe fraksionet e armatosura aleate të tij si një arritje e madhe, ndërkohë që autoritetet vendase shprehin shqetësimin se ky veprim mund të nxisë zgjerimin e fuqisë së milicive pro-iraniane dhe një rikthim të mundshëm të celulave ekstremiste. Kjo tërheqje vjen si rezultat i paktit të lidhur ndërmjet Washingtonit dhe Bagdadit gjatë vitit 2024. Bazuar në këtë axhendë, mandati i koalicionit ndërkombëtar kundër ISIS-it në shtetin irakian merr fund më 30 shtator, duke i hapur rrugë një kapitulli të ri të bashkëpunimit në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë. Për Iranin dhe strukturat e armatosura që i përgjigjen atij në Irak, ky vendim përfaqëson një sukses të konsiderueshëm strategjik në rajon. Eksperti irakian i sigurisë, Jasim al-Bahadli, deklaroi për agjencinë “Reuters” se largimi i trupave heq nga skena një faktor kyç ushtarak që për një kohë të gjatë ka shërbyer si baraspeshë ndaj shtrirjes së ndikimit të Teheranit brenda vendit. Sipas tij, fraksionet që mbështeten nga Irani mund të përdorin këtë situatë për të rritur peshën e tyre në proceset vendimmarrëse politike dhe të sigurisë. Nga ana e tij, Abu Mojtaba al-Yasiri, komandant i “Rezistencës Islamike në Irak” – një ombrellë e grupeve të armatosura pro-iraniane – e ka cilësuar largimin e SHBA-së si një “fitore historike” për lëvizjet e rezistencës në vend. Edhe kabineti qeveritar dhe zyrtarët në Iran e kanë quajtur këtë zhvillim si një triumf të të ashtuquajturit “bosht i rezistencës” në Lindjen e Mesme. Megjithatë, jo të gjithë aktorët vendas e shohin këtë tranzicion pa rezerva dhe frikë për të ardhmen. Përfaqësues të fushës së sigurisë dhe krerë të komuniteteve lokale frikësohen se largimi amerikan do të lërë një hapsirë të pambrojtur, e cila rrezikon të shfrytëzohet nga grupet e armatosura që i përgjigjen Teheranit. “Ne mendojmë se Iraku nuk është ende plotësisht i përgatitur për të menaxhuar i vetëm sfidat e sigurisë në këtë periudhë”, u shpreh për “Reuters” Abdulrahman al-Zobaie, një udhëheqës fisnor sunit nga qyteti i Falluxhës. Ai shtoi se ndonëse aspirata për sovranitet të plotë është e përbashkët për mbarë shoqërinë irakiane, mënyra se po realizohet tërheqja rrezikon të prodhojë një boshllëk shqetësues për sigurinë kombëtare. Një tjetër rrezik madhor mbetet organizata terroriste Shteti Islamik. Edhe pse struktura e saj territoriale u shkatërrua dhe i ashtuquajturi kalifat u dha fund, celulat e fjetura të këtij grupi vazhdojnë të ruajnë aktivitetin e tyre. Autoritetet e sigurisë në Irak dhe udhëheqësit kurdë kanë paralajmëruar se ndërprerja e asistencës amerikane në fushën e zbulimit, logjistikës dhe operacioneve me dronë mund t'i japë organizatës hapësirën e nevojshme për t'u organizuar sërish. Burime nga strukturat e sigurisë bëjnë me dije se një celulë e dyshuar e ISIS-it ka qenë duke përgatitur sulme kamikaze pikërisht në kohën kur po zhvillohej largimi i trupave amerikane. Koloneli Khalid al-Bayati, një prej drejtuesve të lartë të sigurisë në qytetin e Kirkukut, theksoi se militantët e ISIS-it po tentojnë të dëshmojnë se mbeten ende të aftë për të ndërmarrë akte të dhunshme. Ky operacion shënon mbylljen e një cikli të gjatë të pranisë ushtarake të Shteteve e Bashkuara në Irak, e cila nisi me ndërhyrjen e vitit 2003 që solli rrëzimin e regjimit të Saddam Husseinit. Edhe pse forcat amerikane u larguan një herë në vitin 2011, ato u rikthyen përsëri në vitin 2014 për t'i ardhur në ndihmë ushtrisë irakiane në betejën e saj kundër ISIS-it. Në përputhje me marrëveshjen e vitit 2024, prania e koalicionit ndërkombëtar u pakësua në mënyrë graduale, ndërsa trupat amerikane u tërhoqën nga pjesa më e madhe e vendit gjatë vitit 2025, për t'i dhënë fund përfundimisht misionit këtë shtator. Tashmë, sytë janë drejtuar nga kapacitetet e forcave vendase për të garantuar rendin, ndërsa vendi vazhdon të lundrojë mes ndikimit të shtuar të milicive pro-iraniane dhe rrezikut të përhershëm nga mbetjet e ISIS-it.