Kriza energjetike thellohet: Nafta kapërcen 107 dollarë dhe trazon tregjet globale

Çmimet e naftës shënuar një tjetër rritje të ndjeshme gjatë ditës së martë, të nxitura nga pasiguria e vazhdueshme rreth bisedimeve diplomatike mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Kjo situatë ka ringjallur frikën për një valë të re inflacioni, duke shkaktuar dridhje të fuqishme në bursa dhe tregjet ndërkombëtare. Referenca globale, nafta Brent, regjistroi një ngjitje prej rreth 2 për qind, duke u tregtuar mbi 107 dollarë për fuçi, ndërkohë që nafta e papërpunuar amerikane WTI shënoi rritje prej 1.8 për qind, duke kaluar kuotën e 94 dollarëve për fuçi. Këto shifra përfaqësojnë një distancë të madhe krahasuar me tarifat e fundit të muajit shkurt, periudhë kjo para nisjes së konfliktit me Iranin, kur Brent-i këmbehej për rreth 72 dollarë për fuçi. Ky marshim i çmimeve vjen si pasojë e zbehjes së shpresave për një zgjidhje të shpejtë të tensionit në Lindjen e Mesme. Gjatë fundjavës, presidenti amerikan Donald Trump hodhi poshtë propozimin e paraqitur nga Irani për një armëpushim shtatëditor. Në të njëjtën kohë, ndërmjetësit ndërkombëtarë po përpiqen me çdo kusht të arrijnë një kompromis që do t'i jepte fund armiqësive dhe do të rivendoste qarkullimin në Ngushticën e Hormuzit, e cila konsiderohet si një nga arteriet jetike të transportit të naftës në shkallë globale. Pala iraniane ka hedhur në tavolinë idenë e rihapjes së ngushticës në këmbim të heqjes së bllokadës amerikane mbi portet iraniane dhe lehtësimit të sanksioneve. Megjithatë, Uashingtoni këmbëngul që çdo marrëveshje përfundimtare të përfshijë domosdoshmërisht edhe çështjen e programit bërthamor të Teheranit. Deri më tani, palët vijojnë të shfaqin divergjenca të theksuara sa i takon afatit kohor të zbatimit të koncesioneve dhe se cila prej tyre duhet të ndërmarrë hapin e parë. Për aktorët e tregut, ky klimë pasigurie po përkthehet menjëherë në presione shtesë inflacioniste. Kostot e larta të energjisë shtrenjtojnë drejtpërdrejt transportin, prodhimin industrial dhe konsumin e përditshëm, duke ushqyer pritshmëritë për qasje më të ashpra të politikave monetare. Në Shtetet e Bashkuara, fitimi (yield-i) i bonove 10-vjeçare të Thesarit regjistroi një kapërcim mbi 5.27 për qind gjatë ditës së hënë, duke shënuar nivelin më të lartë të regjistruar në 19 vitet e fundit. Vetëm gjatë muajit shtator, ky tregues është rritur me afro gjysmë pikë përqindjeje, ndërsa vëllimi i shitjes së bonove ka prekur majat e dy viteve të fundit. Edhe yield-i i obligacioneve dyvjeçare amerikane ka shënuar një rritje prej më shumë se 0.57 pikë përqindjeje gjatë këtij muaji, duke iu afruar ndjeshëm pragut të 5 për qind. Vala e presionit ka përfshirë edhe kontinentin evropian. Yield-i i bonove 10-vjeçare të Gjermanisë u ngjit në 3.62 për qind, duke shënuar pikën më të lartë që prej muajit qershor të vitit 2009. Rritja e yield-eve ka pasoja direkte në faturën e huamarrjes, duke prekur çdo segment, nga kreditë për strehim dhe ato konsumatore, deri te financimi i korporatave dhe borxhi shtetëror. Paralelisht, normat e larta rrezikojnë t'i bëjnë aksionet më pak joshëse në sytë e investitorëve. Tregjet e aksioneve në kontinentin aziatik pësuan goditje dhe mbyllën sesionin me humbje. Indeksi japonez Nikkei 225 ra me 1.3 për qind, Kospi i Koresë së Jugut u ul me 0.9 për qind, ndërsa Hang Seng në Hong Kong shënoi një tkurrje prej 0.6 për qind. Në Wall Street, të tre indekset kryesore e mbyllën aktivitetin e së hës së kaluar në territor negativ. Ndërkohë, Banka e Rezervës së Australisë ndërmori një hap të martën duke rritur normën bazë të interesit me 0.25 pikë përqindjeje, duke e çuar atë në 4.6 për qind, niveli ky më i lartë i shënuar në 15 vitet e fundit. Institucioni bankar theksoi se shtrenjtimi i karburanteve po ushqen rritjen e inflacionit në ekonominë vendase. Në tregun e këmbimit valutor, dollari amerikan fitoi terren lehtësisht përballë jenit, duke u kuotuar në 157.42 jen, ndërsa monedha e përbashkët evropiane, euro, pësoi rënie në 1.1362 dollarë. Metali i çmuar, ari, u mbajt pranë vlerës prej 4,160 dollarësh, pas rënies së ndjeshme të regjistruar të hënën, për shkak se pritshmëritë për shtrëngim të mëtejshëm të normave të interesit e bëjnë këtë aset më pak tërheqës, duke qenë se nuk prodhon interes. Tashmë, investitorët po mbajnë sytë nga publikimi i të dhënave të reja amerikane për inflacionin dhe tregun e punës, të cilat do të shërbejnë si busull për vendimet e ardhshme të Rezervës Federale. Momentalisht, tregjet po llogarisin mundësinë e një shtrëngimi të ri të normave të interesit në përfundim të muajit tetor.