Kriza e ujërave në Kosovë, Avokati i Popullit lëshon alarmin: Nevojiten ndërhyrje të menjëhershme

Institucioni i Avokatit të Popullit ka bërë publike gjetjet e raportit më të fundit mbi gjendjen e resurseve ujore në vend, ku vihen në dukje sfida alarmante lidhur me shkkallën e ndotjes së lumenjve, keqmenaxhimin e ujërave dhe ngecjet në zbatimin e ligjeve mjedisore. Sipas dokumentit zyrtar, ndër akset lumore më të rrezikuara dhe të ndotura në territorin e Kosovës bëjnë pjesë lumi Graçanka në Vragoli, rrjedha e plotë e Sitnicës, Nerodimja në zonën e Gerlicës dhe Kaçanikut, Drenica përgjatë Drenasit dhe Vragolit, si dhe Limani i Klinës në komunën e Klinës. Si shkaktarë kryesorë të këtij degradimi ekologjik identifikohen derdhja e ujërave të zeza pa u trajtuar paraprakisht, ndikimi i industrisë, praktikat bujqësore, hedhja e pakontrolluar e mbeturinave në shtretër, si dhe dëmtimi fizik i lumenjve si pasojë e nxjerrjes ilegale të rërës dhe zhavorrit. Në raport gjithashtu nënvizohet paaftësia operative e institucioneve, sidomos në nivelin komunal, ku vërehet mungesë e theksuar e inspektorëve dhe zyrtarëve të mjedisit, si dhe mungesë e strategjive lokale për ruajtjen e natyrës. Një tjetër pikë kritike mbetet mungesa e burimeve njerëzore dhe pajisjeve laboratorike në kuadër të Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës, duke kërkuar domosdoshmërisht zgjerimin e skemës së vëzhgimit për ujërat nëntokësore. Sa i përket sigurisë së ujit për pije, statistikat nga Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës dëshmojnë se gjatë vitit 2024 janë shqyrtuar 11 mijë e 16 mostra, nga të cilat 98.7 për qind i kanë përmbushur kriteret e parapara parametrike. Ndërkaq, përgjatë muajve janar-gusht të vitit 2025, nga gjithsej 8 mijë e 435 mostra të testuara, 98.2 për qind e tyre kanë rezultuar në përputhje të plotë me normat e kërkuara. Megjithatë, dokumenti veçon si problematike praninë e manganit në Liqenin e Badocit, ku përgjatë viteve 2024 dhe 2025 janë regjistruar tejkalime të lejuara të këtyre vlerave. Kreu i këtij institucioni ka ngritur alarmin edhe lidhur me rrezikun e përmbytjeve, duke apeluar për vizion afatgjatë, investime kapitale në rrjetin hidrik dhe mirëmbajtje të rregullt të shtretërve të lumenjve. Në raport theksohet se vaikka këto sfida janë konstatuar ndër vite, angazhimi institucional për përmirësimin e situatës ka ecur me ritme tejet të ngadalta. Përfundimisht, Avokati i Popullit vlerëson se ka mbërritur koha për hapa konkretë, urgjentë dhe të sinkronizuar mes autoriteteve qendrore dhe atyre vendore, me qëllim mbrojtjen efektive të pasurisë ujore të vendit.