Drejtësia e vonuar dhe plagët e pashëruara: Historia e dhimbshme e grave në Kosovë që ende presin epilog

Përderisa koha kalon, plagët e familjarëve mbeten të hapura, ndërsa institucionet e drejtësisë shpesh dështojnë të japin përgjigje. Ndërkohë që për vrasjen e Diana Kastratit u ngrit aktakuzë në mungesë plot pesëmbëdhjetë vjet pas ngjarjes tragjike, rasti i Mirjeta Zeka-Shabanit vazhdon të mbetet i mbështjellë me mister, me hetime të pezulluara që nga viti 2023, ndërkohë që ajo tash e shtatë vjet llogaritet e zhdukur. Këto dy raste janë pjesë e pesë dosjeve të rënda të vrasjeve dhe zhdukjeve të grave në Kosovë, të cilat hedhin dritë mbi zvarritjet e gjata të drejtësisë, ngecjet në hetime dhe mungesën e përgjegjësisë institucionale në rastet kur shteti ka dështuar t'i mbrojë jetët e tyre. E zhdukur që prej vitit 2019, 41-vjeçarja Mirjeta Zeka-Shabani u pa për herë të fundit nga vëllai i saj në shtëpinë e familjes në Sfaracak të Vushtrrisë, në fund të muajit mars. Ajo jetonte bashkë me bashkëshortin e saj në Gjermani. Për shkak të një keqkuptimi fillestar ku mendohej se çifti ishte rikthyer në shtetin gjerman menjëherë pas vizitës, zhdukja e saj u denoncua në polici rreth katër muaj më vonë nga vëllai, i cili nuk po arrinte të vendoste kontakt as me motrën dhe as me burrin e saj. Prokuroria e trajton këtë ngjarje si vepër penale të “vrasjes së rëndë”, ndërsa hetimet zyrtare janë vënë në pauzë që nga korriku i vitit 2023. Edhe pse bashkëshorti i viktimës është intervistuar në cilësinë e personit të dyshuar, ai nuk ka qenë asnjëherë i ndaluar apo i arrestuar. Lidhur me statusin aktual të çështjes, Prokuroria Themelore e Mitrovicës ka bërë të ditur se hetimet kanë ngecur për shkak të rrethanave objektive që pengojnë përkohësisht zhvillimin e tyre të mëtutjeshëm. Nga ana tjetër, avokati i familjes së viktimës, Amer Alija, shpjegon se prokuroria i ka ndërprerë hetimet me pretekstin e sigurimit të dëshmive nga dëshmitarë shtesë që nuk jetojnë brenda territorit të Kosovës. Sipas informacioneve, bëhet fjalë për disa familjare të bashkëshortit të viktimës, ndaj të cilave është vendosur masë ndalimi në pikat kufitare sa herë që të tentojnë të hyjnë në Kosovë. Megjithatë, avokati Alija konsideron se i gjithë procesi është shoqëruar me lëshime dhe neglizhencë institucionale, duke kërkuar që dosja t'i kalojë një prokurorie tjetër për më shumë efikasitet. Ai sugjeron që rasti të transferohet nga Mitrovica në Prokurorinë Themelore në Prishtinë, ku të caktohet një prokuror i ri, të formohet një ekip i posaçëm hetimor dhe të rihapen hetimet, me bindjen se një qasje e tillë do të sillte zbardhjen e së vërtetës. Një tjetër dramë e pambyllur është ajo e Donjeta Pajazitajt, e cila u vra mizorisht në nëntor të vitit 2015 në fshatin Strellc të Deçanit. Ky rast kaluar nëpër sfida të shumta gjyqësore, derisa Gjykata Supreme mori vendim për ta liruar përfundimisht nga akuzat kushëririn e saj, Naser Pajazitaj, më 6 prill 2023. Sot, 11 vjet pas këtij krimi tronditës, ende nuk ka asnjë person të dënuar apo të arrestuar. Pas shpalljes së vendimit lirues, prokurorja e çështjes vendosi t'i dërgojë disa prova për analiza të avancuara në Byronë Federale të Hetimeve (FBI) në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pasi ekzaminimi i tyre nuk kishte qenë i mundur në Turqi. Prokuroria Themelore në Pejë ka konfirmuar se ende është në pritje të përgjigjeve dhe rezultateve nga ana e autoriteteve amerikane. Pasi ato të pranohen, prokurorja do t'i shqyrtojë me kujdes për të ndërmarrë hapat e radhës bazuar në rëndësinë e tyre. Ndërkaq, institucioni i FBI-së ka preferuar të mos japë ndonjë koment zyrtar lidhur me këtë proces.