Nga kritikat tek pushteti absolut: Kush është arkitekti i ri i sigurisë kombëtare në Iran?

Mohsen Rezaei, dikur komandant suprem i Gardës Revolucionare Islamike të Iranit (IRGC), është rikthyer fuqishëm në majën e arkitekturës së sigurisë shtetërore, pikërisht në një prej momenteve më kritike të historisë iraniane. Pas një drejtimi prej 16 vjetësh në krye të IRGC-së përgjatë Luftës Iran-Irak në vitet ’80, dhe pas afro një çerek shekulli shërbimi në një tjetër institucion kyç të shtetit, Rezaei tashmë mban detyrën e rëndësishme të sekretarit të Këshillit të Lartë të Sigurisë Kombëtare (SNSC). Kjo pozitë strategjike e vendos atë në epiqendrën e vendimmarrjes ushtarake, bisedimeve bërthamore dhe diplomacisë ndërkombëtare të vendit. Në sfondin e vrasjes së udhëheqësit suprem, ajatollah Ali Khamenei, dhe ngritjes së djalit të tij, Mojtaba, si trashëgimtar, rikthimi i Rezaeit rikthen në skenë një figurë historike, jeta e së cilës përkon me vetë themelet e Republikës Islamike. I lindur në vitin 1954 në Masjed Soleyman, në jugperëndim të Iranit, Rezaei i përket komunitetit etnik bakhtiari dhe u angazhua që në rini kundër regjimit të shahut Mohammad Reza Pahlavi. Gjatë fillimit të viteve ’70, ai u arrestua nga SAVAK-u, shërbimi sekret famëkeq i shahut, dhe u mbajt i burgosur në qytetin e Ahvazit. Ai bënte pjesë gjithashtu në radhët e “Mansouroun”, një organizatë militante islamike në ilegalitet, anëtarët e së cilës do të formësonin më vonë shtyllat e strukturave të reja të sigurisë. Pas fitores së Revolucionit Islamik më 1979, Rezaei mori pjesë aktive në themelimin e Gardës Revolucionare Islamike, duke u bërë pjesë e këshillit të saj qendror dhe duke kontribuar në hartimin e statutit të saj themeltar. Në shtator të vitit 1981, në moshën vetëm 27-vjeçare, ai mori drejtimin e përgjithshëm të IRGC-së me dekret të udhëheqësit suprem, ajatollah Ruhollah Khomeini, themeluesit të Republikës Islamike. Periudha e tij në krye të kësaj force zgjati nga viti 1981 deri më 1997, duke përfshirë vitet e vështira të konfliktit tetëvjeçar me Irakun. Nën drejtimin e tij, IRGC-ja kaloi nga një milici e thjeshtë revolucionare në një aparat të gjerë ushtarak dhe të sigurisë, duke zgjeruar ndjeshëm ndikimin dhe kapacitetet e veta. Rezaei u shndërrua në një aktor kyç të strategjisë ushtarake të Iranit, duke bashkëpunuar ngushtë me udhëheqës ushtarakë dhe krerë politikë, përfshirë edhe ish-presidentin Ali Akbar Hashemi Rafsanjani. Megjithatë, trashëgimia e tij ushtarake mbetet e mbushur me polemika. Një nga ngjarjet më të debatuara mbetet Operacioni “Karbala-4”, i ndërmarrë në dhjetor të vitit 1986. Kjo ofensivë, që synonte thyerjen e linjave mbrojtëse irakiane pranë Basrës, solli dëme dhe viktima të jashtëzakonshme për forcat iraniane, pasi ushtria e Irakut dukej se kishte zbuluar planin në avans. Në vitin 2018, Rezaei e cilësoi atë operacion si një lëvizje taktike mashtrimi për t'i hapur rrugë sulmit të radhës, “Karbala-5”, deklaratë kjo që solli reagime të ashpra nga veteranët, familjarët e dëshmorëve dhe ish-komandantët. Më vonë, ai sqaroi se “Karbala-4” nisi si një aksion i mirëfilltë ushtarak, përpara se të shfrytëzohej për të dezinfluencuar armikun. Pasi dorëzoi komandën e IRGC-së te Yahya Rahim Safavi në vitin 1997, Rezaei u largua nga strukturalizmi ushtarak, por jo edhe nga qendrat e vendimmarrjes politike. Khamenei e emëroi atë në krye të sekretariatit të Këshillit për Përcaktimin e Interesit.