Diplomacia e ndjeshme: A mund të jetë çështja e Gjykatës Speciale çelësi për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës?

Konsultimet intensive të Kosovës me Bashkimin Evropian lidhur me amendamentet e Ligjit për Dhomat e Specializuara po shihen si një mundësi strategjike për të rimëkëmbur besimin e partnerëve ndërkombëtarë. Ky proces mund t’i japë një shtysë të nevojshme anëtarësimit të vendit në Këshillin e Evropës, një synim që ka mbetur i pezulluar për më shumë se dy vite. Ekspertët e zhvillimeve evropiane vlerësojnë se mënyra se si Prishtina zyrtare do t'i qaset këtyre ndryshimeve ligjore do të shërbejë si provë për përkushtimin e saj ndaj sundimit të ligjit dhe përmbushjes së detyrimeve ndërkombëtare. Ndonëse zyrtarisht bëhet fjalë për procese të ndara, analistët theksojnë lidhjen e tyre të pashmangshme politike, pasi shtetet që vendosin për fatin e Kosovës në Këshillin e Evropës janë të njëjtat që monitorojnë nga afër respektimin e standardeve ligjore. Ramadan Ilazi nga Qendra Kosovare për Studime të Sigurisë (QKSS) shpjegon se, megjithëse zgjidhja e mosmarrëveshjeve me BE-në për këtë ligj është një hap pozitiv, ajo nuk garanton automatikisht zhbllokimin e anëtarësimit. Vendimi përfundimtar mbetet në diskrecionin e shteteve anëtare, të cilat vazhdojnë t'i kushtëzojnë hapat e ardhshëm me çështje politike, siç është themelimi i Asociacionit të komunave me shumicë serbe. Në një zhvillim të ndërlidhur, më 5 nëntor, komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, konfirmoi se bisedimet me Qeverinë e Kosovës janë duke u zhvilluar. Ndonëse ekzekutivi nuk ka ndarë detaje për përmbajtjen e këtyre negociatave, kryeministri Albin Kurti, gjatë Forumit të Paqes në Paris më 10 nëntor, nënvizoi se pakënaqësitë ndaj vendimeve të Gjykatës Speciale duhet të adresohen ekskluzivisht përmes mjeteve juridike, përkatësisht apelit. Kjo situatë u acarua pas vendimit të 16 shtatorit, ku Gjykata Speciale shqiptoi dënime të rënda për ish-krerët e UÇK-së: 25 vjet burgim për Hashim Thaçin dhe Jakup Krasniqin, 18 vjet për Kadri Veselin dhe 13 vjet për Rexhep Selimin. Si reagim, Partia Demokratike e Kosovës inicioi ndryshime ligjore që synonin kufizimin e juridiksionit dhe ndryshimin e procedurave të gjykatës, iniciativë e cila u miratua në Kuvend më 6 tetor, por që u kundërshtua ashpër nga Brukseli me argumentin se cenon pavarësinë e institucionit dhe detyrimet ndërkombëtare. Pas këtyre zhvillimeve, presidentja e Kosovës, Justina Shiroka Pula, vendosi ta kthejë ligjin në Kuvend për rishqyrtim më 22 tetor, një lëvizje që u mirëprit nga Bashkimi Evropian. Ndërkohë, në raportin e 4 nëntorit, Komisioni Evropian ka përsëritur shqetësimet serioze mbi këto ndryshime, duke e mbajtur çështjen nën vëzhgim të rreptë përderisa Kuvendi përgatitet për shqyrtimin e ri të ligjit.