Kur ndjenja kombëtare shndërrohet në armë elektorale: Rreziku i patriotizmit fals në politikë

Në shoqëritë që mbartin pas vetes plagët e luftërave, tensioneve etnike, shtypjes politike dhe tranzicioneve të gjata institucionale, dashuria për atdheun mbart një domethënie të jashtëzakonshme emocionale. Ajo nuk përfaqëson thjesht një qëndrim ndaj politikës, por lidhet ngushtë me kujtesën e përbashkët, sakrificat brez pas brezi, përkatësinë kombëtare dhe ëndrrën për liri, mirëqenie e zhvillim. Megjithatë, pikërisht kjo ngarkesë e ndjeshme shpesh keqpërdoret, duke u kthyer në një vegël të fuqishme për qëllime elektorale. Kur formacionet politike zgjedhin të zëvendësojnë platformat qeverisëse me simbole kombëtare, kur planet konkrete ia lënë vendin parullave patetike dhe kur rivali politik nuk shihet si një mundësi demokratike zgjedhjeje, por etiketohet si “armik i shtetit”, atëherë demokracia plurale humb thelbin e saj: të drejtën e qytetarit për të peshuar programe, arritje, përgjegjësi dhe vizione alternative. Kështu merr jetë dukuria e njohur si “patriotizëm elektoral”. Ky lloj patriotizmi nuk është domosdoshmërisht i rremë, por bëhet i rrezikshëm kur ndjenja e përgjegjësisë qytetare zëvendësohet me retorikë nacionaliste. Në vend që votuesi të sfidojë pushtetarët me pyetje se çfarë kanë realizuar, sa kanë shpenzuar dhe çfarë projektesh kanë në plan, atij i bëhet një pyetje thjeshtuese: A je me Kosovën? A je me kombin? A je patriot? Kjo përbën një kthesë shqetësuese nga llogaridhënia e mirëfilltë institucionale te kapja pas besnikërisë emocionale. Në këtë mënyrë, gara politike degeneron në një spektakil se kush e thërret më fort emrin “Kosovë”, kush valëvit më shumë flamuj, kush pozon më fort si shpëtimtar dhe kush e sulmon më egër kundërshtarin për gjoja tradhti. Por shtetet nuk ndërtohen përmes forcës së fjalimeve. As komunat nuk zhvillohen vetëm me anë të sloganeve. Kombet nuk bëhen më të fuqishme vetëm falë deklaratave pompoze. Sistemi demokratik nuk dëshmohet nga sa herë politikanët e marrin në gojë atdheun. Ai vlerësohet nga institucionet që funksionojnë, drejtësia e pakushtëzuar, ekonomia e shëndoshë, arsimi cilësor, shëndetësia efikase, administrata meritokratike, transparenca, sundimi i ligjit dhe shndërrimi i premtimeve në vepra reale për qytetarët. Patriotizmi elektroral si devijim i pluralizmit Sistemi pluralist kërkon në radhë të parë garë të ndershme mes alternativave të ndryshme. Në një demokraci të shëndoshë, partia e parë duhet të mund të kritikojë hapur partinë e dytë, ndërsa votuesi duhet të ketë hapësirën e nevojshme për t'i gjykuar të dyja palët në bazë të punëve të kryera. Por kur fushata ushqehet nga ndarjet e thella emocionale, rivali politik shndërrohet në një kërcënim ekzistencial. “Ne jemi patriotët e vërtetë; ata janë kundër nesh.” Kjo taktikë rezulton tejet efikase gjatë kohës së votimeve, sepse shmang kompleksitetin e realitetit dhe e redukton zgjedhjen e qytetarit në një ngjyrë bardh e zi. Atij nuk i duhet më të studiojë buxhetin e shtetit, politikat fiskale apo menaxhimin e administratës, por mjafton të pozicionohet se “në cilën anë” gjendet. Kështu lind ajo që njohësit e sociologjisë politike e përkufizojnë si polarizim identitar. Në këtë skenar, përballen arritjet me dështimet, por mbi të gjitha, patriotët përballen me jopatriotët. Ky mekanizëm gjen terren veçanërisht në ato shoqëri ku çështjet e mëdha kombëtare mbeten të pazgjidhura ose vazhdojnë të prekin telat më të ndjeshëm emocionalë të popullit. Kushtet Gjurmët e patriotizmit politik dhe nevoja për llogaridhënie Në Kosovë, çështja e identitetit dhe e kombit ka shërbyer për dekada me radhë si një nga shtyllat kryesore të legjitimitetit të klasës politike. Kjo qasje është plotësisht e kuptueshme për një popull që ka përjetuar dhunë, luftë dhe ka shpallur shtetësinë e tij. Megjithatë, tani që institucionet shtetërore janë ngritur dhe konsoliduar, standardet e matjes së performancës së pushtetit duhet të zgjerohen e të bëhen më reale. Nuk mund të pranohet më që një qeveri të gjykohet vetëm mbi bazën e fjalëve të mëdha.