Si të mposhtim lodhjen mendore dhe të rikutojmë pasionin për jetën në kohë krizash?

A ju duket ndonjëherë sikur po mbani mbi supe gjithë peshën e botës që në orët e para të mëngjesit? Ekspertët e psikologjisë këshillojnë se çelësi i ndryshimit fshihet te mënyra se si filtrojmë informacionin, si trajtojmë mendimet tona dhe te vëmendja që u kushtojmë detajeve të vogla që i kemi plotësisht nën kontroll. Ka mëngjese kur zgjimi nuk shoqërohet me energji pozitive, por me një këputje që duket sikur ka nisur që dje. Edhe pa e pirë ende filxhanin e parë të kafesë, sytë tanë ndalojnë te titujt alarmantë të mediave, ku mbizotërojnë konfliktet, krizat ekonomike, pakënaqësitë politike dhe ngjarje që rëndojnë ndjeshëm shëndetin tonë mendor. Qoftë në Shqipëri apo kudo tjetër në glob, duket se gjithmonë gjendet një motiv për t'u shqetësuar, për të kritikuar dhe shumë pak hapësirë për t'u gëzuar. Në këtë klimë të zymtë, pa e kuptuar, ne nisim ta vështrojmë ekzistencën përmes një lenteje absolutisht negative. Kështu, zbehet dëshirja për të bërë plane, shtyhen aktivitetet që na dhurojnë kënaqësi dhe ditët kalojnë thjesht në funksion të detyrimeve rutinë, pa ndjerë asnjë lloj përmbushjeje. Megjithatë, a duhet t'i lejojmë rrethanat e jashtme të diktojnë gjendjen tonë emocionale? Përgjigjet vijnë përmes qasjeve shkencore të psikologjisë. Kur lajmet e zymta shterojnë energjitë tona jetësore Specialistët e fushës vërejnë se konsumimi i tejskajshëm i informacioneve negative dëmton ekuilibrin emocional, duke ushqyer ankthin, stresin dhe ndjesinë e mbingarkesës. Një studim i Shoqatës Amerikane të Psikologjisë (APA) mbi të ashtuquajturën mbingarkesë mediatike tregon se ndjekja fanatike e lajmeve të rënda nxit një cikël vicioz shqetësimi. Sa më shumë përpiqemi të jemi të informuar për gjithçka, aq më të pafuqishëm ndihemi përballë fenomeneve që nuk i ndryshojmë dot. Kjo nuk nënkupton mbylljen e syve ndaj realitetit, por të kuptuarit se informacioni nuk duhet të shndërrohet në një burim të përhershëm ankthi. Mos e nisni dhe mos e mbyllni ditën duke kontrolluar vazhdimisht ekranet për lajme të reja. Zgjidhni pak burime të besueshme informimi dhe vendosni limite kohore të rrepta. Fikni njoftimet e panevojshme në pajisjet tuaja. Mos lejoni që e drejta për të qenë të informuar të kthehet në detyrim për të përjetuar secilën ngjarje si traumë personale. Fokusohuni te mundësitë dhe jo te pamundësitë Psikologu i njohur amerikan Martin Seligman, ndër figurat kryesore të psikologjisë pozitive, ka analizuar konceptin e njohur si pafuqia e mësuar (learned helplessness). Sipas tij, kur përballemi vazhdimisht me situata që nuk i sundojmë dot, krijojmë bindjen se përpjekjet tona janë të kota, çka rrëzon çdo lloj motivimi. Në përditshmëri, kjo reflektohet në fraza si: “Asgjë nuk ndryshon”, “Kot lodhem” apo “Njësoj është”. Sidoqoftë, jo gjithçka është jashtë ndikimit tonë. Ne nuk mund të diktojmë vendimet e të tjerëve, gjeopolitikën apo krizat globale, por mund të zgjedhim si e ndërtojmë agjendën tonë, kujt ia kushtojmë kohën, si kujdesemi për shëndetin dhe çfarë hapash hedhim për të nesërmen. Kjo është pika e kthesës për të rifituar kontrollin mbi jetën. Mos prisni të vijë motivimi që të hidheni në veprim, pasi shpesh veprimi është ai që sjell motivimin. Një gabim i zakonshëm është pritja e gjendjes ideale emocionale përpara se të nisim diçka, qoftë një shëtitje, leximi i një libri, stërvitja apo takimi me miqtë. Veprimi i paraprin shpesh dëshirës, një parim kyç ky i aktivizimit të sjelljes që përdoret gjerësisht edhe në terapitë psikologjike.