BE shpall luftë 'modeleve të errëta': Ndalohen 10 praktikat manipuluese online për të mbrojtur konsumatorët

Komisioni Evropian po përgatit një ndërhyrje ligjore ambicioze përmes draftit të Aktit për Drejtësinë Digjitale, i cili synon t’i japë fund dhjetë praktikave manipuluese që ueb-faqet dhe aplikacionet përdorin për të shtyrë konsumatorët drejt shpenzimeve të panevojshme ose mbajtjes së detyruar të abonimeve. Në qendër të këtij drafti është vendosja e standardeve strikte, ku përfshihet ndalimi i kutive të shpërblimeve (loot boxes) dhe mekanizmave që favorizojnë shpenzimet e tepruara në lojëra për fëmijë. Kompanitë do të detyrohen të ofrojnë butona të thjeshtë për ndërprerjen e abonimeve, ndërsa shkelësit rrezikojnë gjoba të rënda deri në gjashtë për qind të qarkullimit të tyre vjetor global. Analizat e Komisionit Evropian tregojnë se këto masa mund t’u kursejnë konsumatorëve rreth 88.4 miliardë euro humbje financiare në periudhën 2025–2035. Përfitimi ekonomik vjetor, duke përfshirë edhe kohën e kursyer nga shmangia e manipulimeve, vlerësohet në 13.7 miliardë euro, ndërkohë që kostot e përshtatjes për bizneset llogariten në rreth 678 milionë euro në vit. Një zëdhënës i Komisionit Evropian theksoi për Euronews Next se institucioni nuk komenton dokumentet që rrjedhin në media. Ky draft synon të zëvendësojë Direktivën e vitit 2005 për Praktikat e Padrejta Tregtare me një rregullore unike që do të jetë e zbatueshme drejtpërdrejt në të 27 vendet anëtare të BE-së. Lista e dhjetë praktikave të ndaluara, të njohura si “modele të errëta” (dark patterns), do të konsiderohen të padrejta në çdo rrethanë, duke eliminuar nevojën për të dëshmuar dëmin rast pas rasti. Këto praktika përfshijnë: vështirësimin e anulimit të abonimeve krahasuar me regjistrimin, fshehjen e kushteve të rinovimit automatik, krijimin e përshtypjes së rreme të mungesës së alternativave, pretendimet mashtruese për popullaritetin e produktit, paralajmërimet e rreme për shterimin e stoqeve, përzgjedhjen automatike të produkteve shtesë, paraqitjen e refuzimit si zgjedhje të gabuar, presionin për ndryshimin e vendimeve, përdorimin e gjuhës konfuze dhe njoftimet e rreme për kontakte. Komisioni do të ketë autoritetin të zgjerojë këtë listë në të ardhmen pa pasur nevojë për miratime të reja ligjore. Po ashtu, ndalohen tarifat e fshehura në fazën e pagesës, zbritjet mashtruese “ishte/tani” dhe praktikat e dyshimta të shitësve që operojnë përmes modelit dropshipping. Një vëmendje e veçantë i është kushtuar mbrojtjes së të miturve. Përveç ndalimit të kutive të shpërblimeve dhe mekanizmave “paguaj për të fituar” në lojëra, rregulloret e reja kërkojnë që monedhat virtuale të përdorura brenda lojërave të pasqyrojnë qartë vlerën e tyre reale monetare.