Ndërhyrja e parë në Presidencë: Presidentja Shiroka-Pula zëvendëson Deklaratën e Pavarësisë me një punim filigrani

Vetëm një muaj pas marrjes së detyrës, Presidentja Justina Shiroka-Pula ka ndërmarrë lëvizjen e parë të spikatur në krye të institucionit më të lartë të shtetit, e cila nuk ka të bëjë me akte ligjore apo dekrete, por me estetikën dhe simbolet e sallës zyrtare. Gjatë ditës së sotme, në ambientin ku tradicionalisht ekspozohej Deklarata e Pavarësisë së Republikës së Kosovës, është vendosur një vepër arti e punuar në filigran, ndërkohë që edhe portreti i presidentit historik Ibrahim Rugova ka humbur vendin e tij të deritanishëm. Përtej dukjes si një ndryshim i thjeshtë dekorativ, ky veprim ka ngritur pikëpyetje serioze mbi trajtimin e simboleve shtetërore. Në një reagim zyrtar, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) ka rikujtuar se Deklarata e Pavarësisë ishte vendosur aty nga ish-presidenti Fatmir Sejdiu, kurse portreti i Rugovës ishte vendosur nga ish-presidentja Vjosa Osmani. Këta dy liderë, pavarësisht kohërave dhe rrethanave të ndryshme, ndanin të njëjtin parim: Presidenca nuk përbën zyrë private të personit në mandatin e kreut të shtetit, por hapësirën ku pasqyrohet identiteti dhe historia e Republikës para delegacioneve të huaja. Dokumenti i 17 Shkurtit 2008 përfaqëson vetë aktin themeltar të shtetësisë dhe sovranitetit të Kosovës, mbi të cilin mbështetet legjitimiteti i çdo presidenti. Zhvendosja e këtij dokumenti nga vendi i tij i nderit për t'i lënë hapësirë një vepre arti, sado e çmuar të jetë ajo, përbën një përmbysje të rendit të simboleve shtetërore. Askush nuk e vë në dyshim vlerën artistike të filigranit, i cili mbetet ndër zanatet më tradicionale dhe fisnike shqiptare, trashëgimi e krenarisë së mjeshterve ndër breza. Megjithatë, vendosja e tij pikërisht mbi hapësirën e Deklaratës së Pavarësisë merr një ngjyrim të veçantë, duke qenë se lidhet ngushtë me familjen e Presidentes. Babai i saj, Simon Shiroka, njihej si një ndër mjeshtrit më të shquar të filigranit në vend. Ndonëse si bijë ajo gëzon çdo të drejtë morale për të nderuar veprën e të atit, si kryetare e shtetit ajo nuk duhet ta bëjë një gjë të tillë në dëm të simbolit kryesor të shtetësisë. Ish-deputetja Besa Gaxherri ka shkuar edhe më tej në komentet e saj, duke hedhur dyshime mbi një qasje të mundshme të ngjashme me "biznes familjar". Edhe në mungesë të fakteve që mbështesin një interes tjetër pas këtij vendimi, mesazhi i përcjellë mbetet i papërshtatshëm. Kur mjediset shtetërore shndërrohen në pasqyrë të biografisë personale të drejtuesit, kufiri ndγarës mes shtetit dhe individit zbehet, një mësim ky që Kosova do të duhej ta kishte përvetësuar tashmë nga e kaluara e saj me pushtetin e orientuar personalisht apo familjarisht. Nga ana tjetër, portreti i presidentit Ibrahim Rugova nuk është larguar tërësisht nga ndërtesa e Presidencës, por është zhvendosur në një pozicion anësor. Në vendin e tij pranë flamurit shtetëror tani qëndron një tjetër krijim artistik, siç dëshmohet nga pamjet e takimeve zyrtare. Në gjuhën e protokollit shtetëror, vendndodhja e një figure flet hapur për rëndësinë që i kushtohet asaj. Rugova, si udhëheqës i rezistencës paqësore dhe president historik, nuk mund të trajtohet si figurë dytësore. Deri në publikimin e këtij shkrimi, zyra e Presidencës ka ruajtur heshtjen institucionale, pa ofruar asnjë sqarim për publikun. Mbetet e paqartë se ku është sistemuar aktualisht Deklarata e Pavarësisë, cili ka qenë autoriteti vendimmarrës dhe motivacioni pas këtij hapi. Përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve të thjeshta duhet të jenë po aq transparente. Duke qenë se Presidentja Shiroka-Pula mori drejtimin e vendit pas një periudhe të gjatë krize institucionale, pritshmëritë prej saj lidhen me rolin e faktorit unifikues, çka e bën të domosdoshme shmangien e veprimeve që prodhojnë fërkime dhe përçarje të panevojshme publike.