Sekreti i pesë orëve gjumë: Pse disa persona nuk kanë nevojë për pushim të gjatë?

Sigurisht që keni në rrethin tuaj shoqëror dikë që mburret se zgjohet i freskët dhe plot energji pas vetëm pesë orëve gjumë, ndërkohë që juve nuk ju mjaftojnë as tetë orë për të rimarrë veten. Por çfarë fshihet pas këtij fenomeni dhe pse disa individë funksionojnë mrekullisht me kaq pak pushim? Hulumtuesit shkencëtarë sugjerojnë se çelësi i këtij misteri gjendet në strukturën tonë gjenetike. Pjesëtarë të caktuar të popullsisë mbartin kombinime specifike gjenesh që u japin mundësinë të flenë ndjeshëm më pak se mesatarja, pa pësuar dëmet apo lodhjen kronike që mungesa e gjumit i shkakton organizmit të njeriut të zakonshëm. Një shembull konkret i analizuar nga ekspertët është Aimee Pugh Bernard, e cila mban titullin e profesoreshës së imunologjisë në Universitetin e Kolorados. Ajo zakonisht fle vetëm pesë orë çdo natë dhe sërish ndihet jashtëzakonisht energjike ditën e ardhshme. Ajo çka e bën rastin edhe më interesant është fakti se i njëjti model i gjumit të shkurtër shfaqet edhe te babai dhe vëllai i saj. Referuar udhëzimeve zyrtare nga Fondacioni Kombëtar i Gjumit në Shtetet e Bashkuara, moshat e rritura nga 26 deri në 64 vjeç kërkojnë mesatarisht shtatë deri në nëntë orë gjumë brenda një harku kohor prej 24 orësh. Megjithatë, ekziston një pakicë njerëzish për të cilët këto standarde biologjike thjesht nuk aplikohen në të njëjtën mënyrë. Mutacionet gjenetike që sfidojnë nevojën tradicionale për pushim Specialistët kanë evidentuar disa variante gjenetike, duke nisur nga ato më të zakonshmet e deri tek ato tejet të rralla, të cilat diktojnë këtë nevojë të reduktuar për gjumë. Në situatën e profesoreshës Bernard, bëhet fjalë për një tipar të lidhur ngushtë me një çrregullim të trashëguar të pagëzuar si Familial Natural Short Sleep (FNSS), ose ndryshe sindroma familjare e gjumit të shkurtër natyror. Sipas të dhënave nga hulumtimet e kryera në Universitetin e Kalifornisë në San Francisko, ky gjen mund të bëjë që një individ të ketë nevojë për vetëm katër deri në gjashtë orë e gjysmë gjumë gjatë ditës. Ajo që ngjall më shumë kurreshtje është se nuk kemi të bëjmë me persona që thjesht e kanë detyruar trupin të mësohet me pak orë pushimi, por me organizma që operojnë me një mekanizëm krejtësisht ndryshe. Nëpërmjet provave laboratorike të zhvilluara te brejtësit, hetuesit konstatuan se ky variant i veçantë gjenetik mund të shërbejë si mburojë ndaj efekteve anësore të dëmshme që shkakton privimi nga gjumi, duke përfshirë këtu edhe problemet me kujtesën. Çfarë nxorrën në pah vëzhgimet te dy binjakët? Një tjetër studim i rëndësishëm i realizuar në vitin 2014 mori në shqyrtim dy vëllezër binjakë identikë, ku vetëm njëri prej tyre zotëronte një ndryshim gjenetik të lidhur me gjumin e shkurtër, ndërsa tjetri jo. Përfundimet dëshmuan se binjaku me mutacionin flinte në mënyrë të konsistueshme rreth një orë më pak se i vëllai. Por dallimet nuk ndaleshin me kaq. Kur të dy u lanë pa gjumë për plot 38 orë rresht, binjaku me predispozitën gjenetike shënoi rreth 40% më pak gabime gjatë provave të aftësisë dhe performancës. Ekspertët vunë re gjithashtu dallime domethënëse në strukturën e cilësisë së pushimit. Pavarësisht se flinte më pak orë, binjaku me mutacionin kalonte pothuajse të njëjtën sasi kohe në fazat e gjumit jo-REM, ku përfshihet edhe gjumi i thellë. Kjo dëshmon se trupi i tij arrinte të nxirrte maksimumin e përfitimeve nga një kohëzgjatje më e shkurtër pushimi. A mund të shërbejnë këto zbulime si bazë për medikamente të reja? Këto të dhëna shkencore kanë tërhequr vëmendjen e madhe të industrisë farmaceutike. Shkencëtarët ushqejnë shpresën se, përmes kuptimit më të thellë të mekanizmave që fshihen pas këtyre gjeneve, në të ardhmen mund të krijohen kurë ose trajtime efektive për personat që vuajnë nga çrregullimet e gjumit, apo edhe ndihmë për profesionistët që detyrohen të funksionojnë me më pak orë qetësie. Megjithatë, që kjo ide të kthehet në sukses mjekësor, duhet të zbardhet plotësisht mënyra se si këto variante gjenetike arrijnë të mbrojnë trupin e njeriut nga pasojat e dëmshme të pagjumësisë. Sikurse thekson Ying-Hui Fu, biologe molekulare dhe ndër autoret kryesore të studimit mbi sindromën FNSS, synimi parësor nuk është që njerëzit të nxisin veten të flenë më pak dhe të rrezikojnë shfaqjen e sëmundjeve të rënda si Alzheimeri.