Raporti i Komisionit Evropian për Ballkanin Perëndimor: Diskutim mbi standardet e dyfishta dhe qasjen ndaj Shqipërisë e Kosovës

Të mërkurën, më 4 nëntor 2026, Komisioni Evropian ka bërë publike gjetjet e raportit më të ri për ecurinë e demokracisë, si dhe zhvillimet politike e ekonomike në vendet e Ballkanit Perëndimor. Analiza krahasuese e pjesëve për Shqipërinë dhe Kosovën nxjerr në pah një qasje që nga kritikët po cilësohet si jo plotësisht e balancuar dhe e paanshme. Për sa i përket Shqipërisë, dokumenti vë theksin te shqetësimet rreth ndërhyrjeve dhe presionit politik në sistemin e drejtësisë, mangësitë në kontrollin parlamentar dhe balancën e pushteteve, si dhe te korrupsioni, ku përmendet veçanërisht çështja e mosheqjes së imunitetit për Belinda Ballukun. Në anën tjetër, vërejtjet për Kosovën paraqiten më të specifikuara, por shpesh të perceptuara si disi të zmadhuara në raport me sfidat themelore që diskutohen gjerësisht në kontekstin rajonal. Dokumenti i KE-së rendit disa pika kryesore për Kosovën: 1. Mungesa e progresit në funksionimin e gjyqësorit, shoqëruar me intensifikimin e ndikimeve politike e ekonomike, si dhe rënie të numrit të rasteve të dënuara për korrupsion të nivelit të lartë. 2. Dobësi në konkurrueshmërinë e ekonomisë dhe cenueshmëri e lartë e sektorit të prokurimit publik ndaj parregullsive. 3. Kërkesa për transparencë më të madhe në pronësinë e mediave, mbrojtje më të mirë për gazetarët dhe nevoja për zgjidhjen e ngërçit politik rreth zgjedhjes së presidentit. Diskutimet rreth ekuilibrit të këtyre gjetjeve ngrenë pyetje mbi mënyrën se si Komisioni Evropian trajton realitetet e ndryshme socio-ekonomike të të dy vendeve. Sipas vëzhguesve, në fushat e ekonomisë, luftës kundër korrupsionit dhe medias, krijohet një përshtypje e shproporcionuar. Për shembull, ndërsa ekonomia e Shqipërisë mbështetet ndjeshëm në informalitet dhe pastrim parash, ajo e Kosovës orientohet më shumë drejt prodhimit dhe rendimentit. Ngjashëm, ndryshimet në sektorin e bujqësisë dhe atë energjetik pasqyrojnë dinamika krejtësisht të ndryshme mes dy shteteve. Sa i përket fushatave kundër korrupsionit, kritikat e KE-së shpesh bazohen te numri i dënimeve të zyrtarëve të lartë. Në Kosovë, edhe pse figura të larta ministrore janë ballafaquar me drejtësinë dhe janë shpallur të pafajshme, ky tregues interpretohet ndryshe nga ajo që ndodh në Shqipëri, ku strukturat e drejtësisë kanë përfshirë në hetime një numër më të lartë zyrtarësh. Kjo logjikë e matjes së suksesit vetëm përmes statistikave të akuzave dhe dënimeve, pa marrë parasysh kontekstin e plotë të rasteve dhe përpjekjet institucionale, lë hapësirë për debate të gjera mbi objektivitetin e raporteve ndërkombëtare.