Anije fluturuese në shënjestër: Çfarë ndodh realisht kur sinjalizohet rrezik për bombë në avion?

A janë bërë të zakonshme alarmet për mjete shpërthyese në bordin e avionëve? Valët aktuale të sinjalizimeve për bombë në hapësirën ajrore evropiane po cilësohen si një fenomen i paprecedentë. Sipas të dhënave nga Organizata Evropiane për Sigurinë e Navigacionit Ajror (Eurocontrol), vetëm më 5 dhe 6 nëntor u konstatuan kërcënime për bombë në 14 fluturime për secilën ditë, ndërsa më 3 nëntor u shënuan shtatë raste të ngjashme. Megjithëse incidentet e izoluara ndaj fluturimeve apo kompanive të caktuara ajrore nuk mungojnë, ky vëllim kaq i lartë ngjarjesh brenda një kohe kaq të shkurtër mbetet jashtëzakonisht i pazakontë. Autoritetet e kontrollit ajror në Gjermani konfirmojnë se nuk mbajnë mend një periudhë tjetër me përmasa të tilla. Në muajin tetor të vitit 2024, disa linja ajrore indiane u bënë objektiv i mesazheve kërcënuese në rrjetet sociale, ndërsa në vitin 2023 Aeroporti i Hamburgut u gjend përballë një alrami për bombë, i cili ishte pjesë e një fushate më të gjerë presioni ndaj lokacioneve të ndryshme në Gjermani. Kush merr përsipër verifikimin e këtyre sinjaleve alarmante? Kjo procedurë varet ngushtë nga shteti dhe nga mënyra se si është transmetuar kërcënimi. Kompanitë e aviacionit dhe aeroportet njoftojnë menjëherë strukturat e sigurisë, duke ngritur njëkohësisht shtabe të posaçme krizash për menaxhimin e situatës. Për mjetet fluturuese që ndodhen tashmë në qiell, autoriteti vendimmarrës i takon komandantit ose komandantes së avionit, siç shpjegon shoqata profesionale e pilotëve gjermanë, Vereinigung Cockpit. Janë pikërisht ata që vendosin nëse udhëtimi do të vijojë, do të ndryshojë kurs drejt një pike tjetër, apo do të kërkohet ulje urgjente. Megjithatë, organet shtetërore mund të ndërhyjnë për të kufizuar këtë autonomi, duke refuzuar zbarkimin në një aeroport specifik ose duke urdhëruar drejtimin e avionit drejt një piste tjetër, madje edhe përmes shoqërimit nga gjuajtës ushtarakë interceptues. Kush fshihet pas këtyre kërcënimeve të koordinuara? Deri më tani, mungojnë provat përfundimtare dhe ekzistojnë vetëm hipoteza, ndërkohë që policia dhe agjencitë e sigurisë në disa vende të Evropës po vijojnë hetimet e thelluara. Intensiteti i lartë i sulmeve sugjeron një veprim të organizuar, qoftë nga persona të vetëm apo nga struktura të orkestruara shtetërore. Gjithashtu, mbetet gjithmonë frika e shfaqjes së imituesve, të cilët mund të ndërmarrin veprime të ngjashme për efekt imitimi. Nga ana tjetër, mbetet e paqartë nëse paralajmërimet e fundit drejtuar mediave në Irlandë lidhen drejtpërdrejt me trazirat në aviacion. Sidoqoftë, sipas agjencisë së lajmeve PA, ekzekutivi irlandez ka deklaruar se kërcënimet ndaj organeve mediatike erdhën menjëherë pas ndërprerjeve të njëpasnjëshme në trafikun ajror evropian, duke lënë të kuptohet se bëhet fjalë për një fushatë të synuar destabilizimi. Çfarë protokollesh zbatohen në raste të tilla alarmi në bord? Stafi i fluturimit i anijeve pasagjerësh stërvitet rregullisht për t'u bërë ballë skenarëve me kërcënime për bombë. Për këto situata, ekzistojnë plane të detajuara emergjence që pilotët dhe stjuardesat duhet t'i zbatojnë me përpikëri. "Thelbi qëndron te ruajtja e gjakftohtësisë dhe përgatitja e një strategjie të qartë veprimi", shprehet piloti veteran i avionëve Boeing, Matthias Baier. Nëse alarmi jepet gjatë fluturimit, zakonisht, në varësi të shkallës së rrezikut, avioni devijohet drejt aeroportit më të afërtsisht të përshtatshëm për të bërë të mundur evakuimin e udhëtarëve. Ky vendim merret gjithmonë në bashkëpunim të ngushtë me kontrollorët e trafikut ajror dhe agjencitë kompetente të sigurisë. A njoftohen udhëtarët kur ka një kërcënim të tillë? Koha dhe mënyra se kur pasagjerët informohen për rrezikun varen tërësisht nga rrethanat konkrete të ngjarjes.