Pas humbjes së pushtetit, Aleksandar Vuçiq dhe Viktor Orban paralajmërojnë rikthimin politik

Për një kohë të gjatë të konsideruar si të paprekshëm në krye të shteteve të tyre, Aleksandar Vuçiq dhe Viktor Orban tashmë ndodhen në opozitë, por dyshja ka dërguar një sinjal të qartë përmes rrjeteve sociale me moton: “Do të rikthehemi”. Ish-presidenti i Serbisë dhe ish-kryeministri i Hungarisë u rrëzuan nga pushteti gjatë këtij viti elektoral; Vuçiq pas një sundimi prej 14 vitesh, ndërsa Orban pas një drejtimi prej 16 vitesh. Këta dy figura të njohura të politikës populiste, të cilët kanë kultivuar një bashkëpunim të ngushtë ndër vite, ndajnë shumë ngjashmëri në karrierën dhe qeverisjen e tyre. Rënies së tyre nga pushteti i kishin paraprirë akuzat e vazhdueshme nga oponentët politikë për korrupsion galopant, abuzim me detyrën zyrtare, përvetësim të paligjshëm të pasurisë dhe vendosjen e institucioneve shtetërore nën ndikimin e ngushtë partiak. Megjithatë, siç shpjegon Millan Niç, hulumtues i lartë në Këshillin Gjerman për Marrëdhënie me Jashtë, ndryshimi i parë mes tyre vërehet tek qasja ndaj disfatës zgjedhore. “Viktor Orban, praktikisht, u zhduk nga skena publike për një javë. Ai udhëtoi drejt Shteteve të Bashkuara për të ndjekur një kampionat futbolli. Kjo gjë la pasoja të rënda në moralin e partisë së tij, Fidesz. Forca politike dukej e deprimuar dhe mungonte një qartësi se kush po e mbante timonin e drejtimit”, vë në dukje Niç. Sipas vlerësimit të tij, popullariteti i Fideszit pësoi një rënie të ndjeshme pas zgjedhjeve, duke shënuar një ulje prej rreth 10 deri në 15 për qind. Në krahun tjetër, Niç thekson se Vuçiq arriti t'i shmangej një gabimi të tillë strategjik. “Nëse e analizoni komunikimin e tij publik, do të vini re se ai u flet në radhë të parë mbështetësve të tij, strukturave të partisë dhe rrjeteve të ndryshme joformale që gravitojnë rreth sistemit të tij politik”, thotë ai. Edhe pse formalisht pushteti ka mbetur në duart e Partisë Përparimtare Serbe të Vuçiqit deri në konstituimin e Qeverisë dhe Parlamentit të ri, ditët e paszgjedhjeve u shoqëruan me një valë hetimesh nga prokuroritë, arrestime të zyrtarëve të lartë policorë dhe verifikime të punës së institucioneve publike. Vetëm një javë pas votimeve në Serbi, Orban ndërmori një vizitë në shtëpinë e prindërve të Vuçiqit, në periferi të Beogradit. Përmes një videoje të shpërndarë në platformat digjitale, ata deklaruan se “miqtë e vërtetë bëhen edhe më të afërt në kohë sfidash”. Sa i përket dobisë politike që këta dy liderë mund të nxjerrin nga ky bashkëpunim tani që gjenden në opozitë, Niç vlerëson se afërsia e sistemeve të tyre i motivon ta vazhdojnë aleancën. “Kjo është në interes të dyanshëm, duke marrë parasysh edhe raportet e tyre të ngushta personale. Besoj se vijimi i këtij bashkëpunimi nuk duhet të jetë befasi për askënd”, shton ai. “Gjithsesi, duhet theksuar se ata kanë mësuar nga praktikat e njëri-tjetrit shumë kohë para këtyre zhvillimeve. Ata kanë shkëmbyer eksperienca, përfshirë edhe metodologjitë e fushatave zgjedhore, por kjo nuk i shpëtoi dot nga humbja e pushtetit”, shpjegon Niç. Politikat populiste, mbështetja e ndërsjellë dhe lidhjet e ngushta janë elemente që Orban dhe Vuçiq i kanë promovuar vazhdimisht në sytë e publikut. Gjithashtu, të dy ata kanë qenë shënjestër e kritikave të ashpra nga zyrtarët e Brukselit për shkak të minimit të standardeve demokratike në vendet e tyre. Jozef Makai, gazetar i gazetës Atlatszo dhe pedagog në Universitetin Kodolanyi në Sekeshfehervar, pohon se bëhej fjalë për regjime hibride, ku ekzistonte vetëm një “fasadë e demokracisë”, ndërkohë që shteti dhe mediat kishin rënë nën kontrollin e politikës. “Të dyja sistemet mbështeteshin te një figurë e fortë, nacionaliste, e cila pretendonte se po mbronte interesat e shtetit dhe të kombit”, shton ai, duke nënvizuar se pavarësisht ngjashmërive të shumta, këto dy regjime nuk ishin identike. Një tjetër pikë takimi mes tyre mbetet miqësia dhe bashkëpunimi i afërt me presidentin rus, Vladimir Putin, si dhe liderin kinez, Xi Jinping.