Buxheti i vitit 2027 në 'konflikt' me reformën territoriale: Qeveria vijon financimin për 61 bashki

Ndonëse Kuvendi i Shqipërisë vulosi më 9 tetor reformën e re administrativo-territoriale, e cila parashikon reduktimin e numrit të bashkive nga 61 në 46, projektbuxheti për vitin 2027 duket se është hartuar mbi hartën e vjetër. Dokumenti financiar vazhdon t’i trajtojë 15 bashkitë që do t’i nënshtrohen shkrirjes si njësi të pavarura financiare, pa pasqyruar ende skemën e re të rishpërndarjes së fondeve që do të kërkojë riorganizimi i ardhshëm. Sipas shifrave të parashikuara në projektbuxhet, qeveria ka planifikuar një transfertë totale prej 48.2 miliardë lekësh për 61 bashkitë aktuale. Kjo shumë përfshin transfertën e pakushtëzuar të përgjithshme prej 26.83 miliardë lekësh, ndërsa pjesa tjetër është ndarë për funksione specifike si arsimi, mbrojtja nga zjarri, infrastrukturën rurale, menaxhimin e mbetjeve dhe rritjen e pagave të sektorit vendor. Miratimi i reformës me 85 vota pro synon një administrim më efikas të burimeve financiare dhe uljen e shpenzimeve operative. Megjithatë, deri në zgjedhjet vendore të vitit 2027, kur pritet të jetësohet harta e re, bashkitë vijojnë të figurojnë si subjekte më vete në tabelat buxhetore. Për shembull, Fushë-Arrëzi dhe Puka, pavarësisht bashkimit të planifikuar, kanë marrë alokime të ndara prej 299.2 milionë dhe 377.5 milionë lekësh. E njëjta logjikë ndiqet edhe për raste të tjera në vend: Klosit i janë akorduar 362.2 milionë lekë ndërsa Matit 618.2 milionë; Rrogozhina figuron me 396.2 milionë lekë ndërsa Kavaja me 738.1 milionë. Edhe në qarqe si ai i Fierit dhe Elbasanit, bashki si Patosi, Divjaka, Cërriku apo Belshi, të cilat do të integrohen në njësi më të mëdha, vazhdojnë të kenë financime të dedikuara në projektbuxhet, njësoj si Maliqi, Përrenjasi, Këlcyra, Memaliaj dhe Libohova. Ky disbalancë mes reformës administrative dhe planifikimit buxhetor ngre pikëpyetje mbi mënyrën se si do të menaxhohen fondet, personeli dhe detyrimet pas shkrirjes së njësive. Nevoja për një sqarim të plotë mbi kompetencat dhe administrimin e burimeve pas bashkimit mbetet sfidë për periudhën në vijim, pasi strukturat e reja do të duhet të përballojnë të njëjtat shërbime publike me një organizim të ndryshuar. Aktualisht, bashkitë ekzistuese vazhdojnë të ushtrojnë funksionet e tyre të plota dhe të jenë përfituese të drejtpërdrejta të fondeve, deri në momentin kur riorganizimi institucional të bëhet efektiv në zgjedhjet e radhës vendore.