Analiza financiare: Si renditen vendet e rajonit për projektbuxhetet e vitit 2027 dhe shpenzimet për banor

Shqipëria udhëheq me planifikimin financiar më të lartë për vitin 2027 në krahasim me shtetet e tjera të rajonit, duke lënë pas Kosovën, Maqedoninë e Veriut dhe Malin e Zi në aspektin e vëllimit të përgjithshëm të shpenzimeve publike. Sipas dokumenteve buxhetore për periudhën e ardhshme, qeveria shqiptare ka parashikuar shpenzime që kapërcejnë shifrën e 10.7 miliardë eurove. Prapa saj renditet Maqedonia e Veriut me një projektbuxhet prej 7.22 miliardë eurosh, ndërsa Kosova planifikon shpenzime prej 4.27 miliardë eurosh. Këto shifra pasqyrojnë ndryshime të theksuara në dimensionet e arkave shtetërore, të cilat gjithashtu korrespondojnë me numra të ndryshëm të popullsisë në secilin vend. Në Kosovë, ku llogariten rreth 1.59 milionë banorë, buxheti i parashikuar prej 4.27 miliardë eurosh për vitin 2027 rezulton në rreth 2,686 euro për çdo banor. Nga ana tjetër, Shqipëria, me një bazë prej afërsisht 2.36 milionë banorësh, arrin një mesatare prej rreth 4,534 eurosh për banor përmes buxhetit të saj prej 10.7 miliardë eurosh, duke u pozicionuar në krye të këtij treguesi mes tre vendeve të para në analizë. Maqedonia e Veriut, me një popullsi prej rreth 1.83 milionë banorësh dhe shpenzime të planifikuara prej 7.22 miliardë eurosh, shënon një mesatare prej rreth 3,945 eurosh për secilin banor. Sa i takon Malit të Zi, Strategjia Fiskale 2024–2027 e konfirmuar nga ekzekutivi më 5 shtator 2024, tregonte parashikime për shpenzime prej 3.364 miliardë eurosh për vitin 2027. Duke marrë parasysh një popullsi të vlerësuar prej 623,115 banorësh në mes të vitit 2025, kjo përkthehet në rreth 5,399 euro për banor. Megjithatë, vlen të theksohet se ky tregues për Malin e Zi mbetet një projeksion i një dokumenti afatmesëm dhe jo një projektbuxhet zyrtar përfundimtar për vitin 2027. Në këtë krahasim rajonal është përfshirë edhe Serbia, ndonëse me të dhënat e buxhetit të vitit 2026, pasi shifrat për vitin 2027 nuk janë integruar ende. Buxheti i Serbisë për vitin 2026 llogaritet në rreth 23.5 miliardë euro, ndërsa llogaritja bazohet mbi një popullsi prej 6.64 milionë banorësh, gjë që gjeneron rreth 3,539 euro shpenzime për banor. Sipas të dhënave në dispozicion, autoritetet në Serbi ende nuk e kanë bërë publik projektbuxhetin për vitin 2027, pas zhvillimit të zgjedhjeve parlamentare gjatë muajit tetor. Pavarësisht këtyre shifrave, ekspertët vënë në pah se krahasimet buxhetore nuk tregojnë domosdoshmërisht shkallën e zhvillimit ekonomik apo standardin jetësor të qytetarëve, meqenëse shpenzimet e shtetit kushtëzohen nga organizimi i financave publike, orientimi i politikave fiskale dhe detyrimet e trashëguara.