Pas zgjedhjeve në Serbi: Çfarë duhet të presë realisht Kosova nga zhvillimet e reja në Beograd?

Rezultati i zgjedhjeve të fundit në Serbi solli një kthesë të papritur, ku Lëvizja opozitare Studentore shënoi një fitores të rëndësishme, duke dërguar në opozitë udhëheqësin autokrat Aleksandër Vuçiq, ndërsa figura si Ivica Daçiq mbetën jashtë parlamentit. Ky zhvillim u cilësua si një sukses i rëndësishëm i rinisë dhe qytetarëve opozitarë serbë. Megjithatë, ky sukses nuk duhet të shihet me eufori nga Kosova, Shqipëria apo faktorët e tjerë rajonalë, pasi triumfi i lëvizjes studentore nuk përkon domosdoshmërisht me një fitore të menjëhershme për Kosovën, çka kërkon një qasje shumë të kujdesshme në përcaktimin e pritshmërive. Në aspektin logjik, parlamenti dhe ekzekutivi i ri në Beograd do të duhet të ndryshojnë kursin ndaj Kosovës dhe shqiptarëve në rajon. Megjithatë, kjo mbetet për t'u parë përmes dy filtrave kryesorë: përkushtimin e qeverisë së re ndaj integrimit evropian dhe gatishmërinë e Serbisë për të hequr dorë nga neutraliteti ushtarak për t'u anëtarësuar në NATO. Përvoja historike tregon se Serbia priret të rreshtohet gjithmonë pas palës fituese në rrethanat gjeopolitike. Nëse ekzekutivi i ri synon me të vërtetë anëtarësimin në Bashkimin Europian dhe NATO, atëherë normalizimi i marrëdhënieve me të gjithë fqinjët, përfshirë Kosovën, bëhet një kusht i pashmangshëm dhe i detyrueshëm. Deri më tani, pushteti i ri ka dhënë disa sinjale inkurajuese, siç ishte heqja e posterëve anti-Kosovë nga hapësirat publike të Beogradit, një gjest i paprecedentë civilizimi. Gjithashtu, një nga përfaqësuesit e bllokut fitues ka deklaruar se e ashtuquajtura Listë Srpska nuk do të mbështetet nga qeveria e re, duke e akuzuar atë për presion ndaj votuesve serbë gjatë zgjedhjeve, ndërkohë që liderët e saj po përballen me pasojat e fatit të tyre politik. Optimizëm për të drejtat e tyre brenda Serbisë shprehin edhe shqiptarët e Luginës së Preshevës. Këto tri elemente mund të nxisin lehtësisht një entuziazëm të pajustifikuar në opinionin publik kosovar. A mund të ndodhë një mrekulli politike që qeveria e re serbe të normalizojë plotësisht raportet me Kosovën? Një skenar i tillë ballafaqohet me barriera të mëdha, kryesisht për shkak të Kushtetutës aktuale të Serbisë, e cila e trajton Kosovën si pjesë të territorit të saj dhe për të cilën forcat fituese nuk i numërojnë votat e nevojshme për ta ndryshuar. Për më tepër, prania e elementëve radikalë anti-Kosovë brenda koalicionit qeverisës e vështirëson edhe më shumë një njohje të tillë. Prandaj, institucionet e Kosovës duhet të ruajnë vigjilencën, duke shfrytëzuar çdo mundësi pozitive për dialog, por pa rënë në kurthet e mundshme që mund të ngrihen. Ekziston rreziku që, nën petkun e reformave dhe ndryshimit, qeveria e re e Serbisë të sigurojë mbështetjen e pakushtëzuar të Perëndimit, i cili mund të tregohet i gatshëm t'i falë hapa të caktuar vetëm për ta shkëputur Beogradin nga ndikimet e tjera.