Nga Maastrikti te BE-ja: Rrugëtimi historik dhe sfidat që transformuan kontinentin e vjetër

Në vitin 1992 u nënshkrua Traktati i Maastrichtit, i cili shënoi pikë kthese duke hapur rrugën për themelimin e Bashkimit Evropian. Me hyrjen e këtij traktati në fuqi më 1 nëntor 1993, u zyrtarizua lindja e BE-së, e cila në atë kohë përbëhej nga 12 shtete anëtare: Belgjika, Danimarka, Franca, Greqia, Gjermania, Holanda, Irlanda, Italia, Luksemburgu, Britania e Madhe, Portugalia dhe Spanja. Ky akt njihet gjerësisht si Traktati i Bashkimit Evropian, pasi hodhi themelet që kulmuan në vitin 2002 me qarkullimin e monedhës së përbashkët evropiane, euros. Synimi kryesor i nisjes së këtyre negociatave ishte arritja e një integrimi të thellë të politikave ekonomike ndërmjet vendeve anëtare, përmes harmonizimit të fortë ekonomik dhe adoptimit të një mjeti të vetëm monetar. Megjithatë, rruga e ratifikimit nuk ishte aspak e lehtë. Në qershor të vitit 1992, qytetarët e Danimarkës e refuzuan Traktatin përmes një referendumi, ndërsa në Francë ai kaloi me vetëm 50,4 për qind të votave, duke përbërë një fitore minimale dhe një alarm për procesin evropian. Pavarësisht këtyre pengesave, u gjetën zgjidhje politike duke respektuar vullnetin e shprehur në referendumin danez, çka mundësoi kapërcimin gradual të skepticizmit. Dokumenti historik u firmos zyrtarisht nga ministrat e Jashtëm të vendeve anëtare më 7 shkurt 1992, në një qytet të vogël holandez pranë kufirit me Gjermaninë dhe Belgjikën, nga i cili mori edhe emrin. Menjëherë pas nënshkrimit, marrëveshja u ballafaqua me rezistencë nga disa shtete, pikërisht për shkak të peshës së madhe që kishte në përshpejtimin e integrimit. Përtej dimensionit thjesht ekonomik të parashikuar fillimisht, ky traktat zgjeroi horizontin duke u shndërruar në një etapë të re drejt "një bashkimi më të ngushtë midis popujve të Evropës", duke i dhënë ambicieve ekonomike një vizion të qartë politik. Pas hyrjes në fuqi në vitin 1993 dhe zgjerimit të mëvonshëm që e çoi numrin e anëtarëve në 15 në vitin 1995, rrënjët e këtij projekti madhështor duhet të kërkohen në përfundimin e Luftës së Dytë Botërore. Qëllimi kryesor i Etërve Themelues ishte garantimi që tragjeditë dhe shkatërrimet e asaj lufte të mos përsëriteshin kurrë më. Më 9 maj 1950, ministri i Jashtëm francez Robert Schuman prezantoi një plan për bashkëpunim të ngushtë, i cili ndezi flakën e integrimit evropian. Mbi këtë bazë, gjashtë shtete (Belgjika, Franca, Gjermania, Italia, Luksemburgu dhe Holanda) nënshkruan në vitin 1951 marrëveshjen për menaxhimin e përbashkët të industrisë së qymyrit dhe çelikut. Duke parë suksesin e këtij modeli, bashkëpunimi u shtua në fusha të tjera. Kështu, në vitin 1957 u firmos Traktati i Romës, i cili themeloi Komunitetin Ekonomik Evropian (KEE) me synim garantimin e lëvizjes së lirë të personave, mallrave dhe shërbimeve. Ky komunitet u zgjerua në vitin 1973 me përfshirjen e Danimarkës, Irlandës dhe Mbretërisë së Bashkuar. Gjashtë vjet më vonë, qytetarët e këtyre vendeve patën mundësinë të zgjidhnin për herë të parë në mënyrë të drejtpërdrejtë përfaqësuesit e tyre në Parlamentin Evropian.