Draft-raporti i BE-së për Ballkanin: Kritika për stagnimin e Kosovës dhe llogaridhënien e munguar të Serbisë për Banjskën

Komisioni Evropian pritet të publikojë këtë të mërkurë, më 4 nëntor, raportet e përvitshme të vlerësimit për vendet që synojnë anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Dokumentet paraprake, të cilat tashmë janë bërë publike, përmbajnë vërejtje të drejtpërdrejta si për Prishtinën, ashtu edhe për Beogradin. Në këto raporte nënvizohet se përparimi në procesin e dialogut mbetet kusht kyç për ecjen tutje drejt integrimit evropian, ndërsa ngecja në këtë rrugëtim do të sjellë kosto të larta politike dhe ekonomike për të dyja palët. Sa i përket Kosovës, draft-dokumenti spikat mungesën e progresit në sektorët themelorë. Sfidat e brendshme dhe copëtimi politik kanë ndikuar negativisht në mbarëvajtjen dhe funksionimin e institucioneve vendëse. Po ashtu, ekzekutivi kosovar kritikohet për veprime të përsëritura dhe të pakoordinuara, të cilat, sipas Brukselit, bien ndesh me zotimet e marra në dialog. Këtu veçohen ndërhyrjet policore ndaj strukturave të mbështetura nga Serbia, me theksin se statusi i tyre duhet të zgjidhet ekskluzivisht përmes kornizës ligjore të Kosovës dhe dakordimeve në dialog, e jo përmes masave të njëanshme. Ndonsë gjendja e sigurisë në veri të vendit cilësohet si e qetë, ajo mbetet mjaft e brishtë. Komisioni vëren me shqetësim se nuk ka asnjë lëvizje përpara drejt themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe, duke i bërë thirrje Kosovës që të nisë pa vonesë këtë proces. Gjithashtu, kërkohet bashkëpunim më i ngushtë me Përfaqësuesin Special të BE-së për Dialogun dhe konsultime të strukturuara me komunitetin serb lokal. Lidhur me hapjen e urës mbi lumin Ibër, raporti vlerëson se ky step duhet të realizohet, por duke siguruar një bashkërendim më të mirë ndërmjet nivelit lokal dhe atij qendror. Nga ana tjetër, kritikat ndaj Serbisë paraqiten mjaft të ashpra. BE-ja vëren se Beogradi zyrtar ka vepruar në kundërshtim me detyrimet e veta, duke udhëhequr fushata lobuese kundër anëtarësimit të Kosovës në organizata ndërkombëtare, veçanërisht në Këshillin e Evropës dhe Interpol. Për më tepër, retorika nxitëse e zyrtarëve serbë vlerësohet se minon përpjekjet për normalizim të marrëdhënieve. Një pikë tjetër kritike për Beogradin është mungesa e plotë e hapave domethënës për të sjellë para përgjegjësisë kryerësit e sulmit në Banjskë të shtatorit 2023. Këto gjetje publikohen në një moment delikat kur në Serbi po formohet struktura e re e pushtetit pas fitores së Listës Studentore. Publikimi zyrtar i raporteve përfundimtare nga Komisioni Evropian do të bëhet ditën e mërkurë.