Pas rënies së pushtetit të Vuçiqit: Robert Bosch analizon rrjedhën e re politike në Serbi dhe sfidat që e presin Kosovën

Procesi zgjedhor parlamentar i mbajtur më 25 tetor ka sjellë një kthesë rrënjësore në skenën politike serbe. Fitore ka korrur lista e përkrahur nga lëvizja e studentëve, duke i dhënë fund epokës së gjatë të sundimit të kampit të udhëhequr nga Aleksandar Vuçiq. Pasi ky i fundit e ka pranuar zyrtarisht disfatën, në Serbi po hapet një kapitull i ri, me paqartësi të shumta rreth orientimit të ardhshëm shtetëror. Sidoqoftë, rrotullimi i pushtetit nuk garanton automatikisht ndryshime të menjëhershme në linjën politike të Beogradit zyrtar, veçanërisht sa i përket raportit me Prishtinën. Qëndrimet e ngulitura nacionaliste, vazhdimësia e dialogut për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën dhe kursi i politikës së jashtme përbëjnë disa nga sprovat më të vështira për garniturën e re në krye të vendit. Duke analizuar këtë situatë të re politike, ish-ambasadori i Holandës në Kosovë, Robert Bosch, është shprehur i kënaqur me humbjen e Vuçiqit, mirëpo ka bërë me dije se mbetet për t'u parë se cilat forca do të dominojnë brenda ekzekutivit të ri. Sipas tij, ndonëse rezultati i zgjedhjeve është një hap domethënës, ai nuk jep ende asnjë garanci se Serbia do të përqafojë një qasje më konstruktive ose më liberale në arenën ndërkombëtare. “Nuk jam ndonjë ekspert i vërtetë për Serbinë, por e kam ndjekur situatën nga afër. U gëzova kur pashë që Vuçiqi u mund, por mbetet për t’u parë se çfarë do të bëjë – dhe çfarë mund të bëjë – qeveria e re, duke pasur parasysh se Ana Brnabiqi është ende në krye”, ka deklaruar Bosch. Ish-ambasadori holandez apelon për maturi në pritshmëri, duke vënë në dukje edhe platformën e lëvizjes studentore për punët e jashtme, të cilën ai e cilëson si mjaft nacionaliste. Për këtë arsye, ai nënvizon se rëndësi përcaktuese do të ketë përbërja e kabinetit të ri dhe figurat që do të marrin frenat e institucioneve kryesore. “As programi për punët e jashtme i listës studentore nuk jepte shumë shpresë; ishte ende tejet nacionalist”, ka përfunduar Bosch. Në këtë kuadër, diplomati vlerëson se drejtimi i ardhshëm politik i Beogradit do të varet drejtpërdrejt nga emërimet në poste kyçe, si ai i kryeministrit dhe ministrave, si dhe nga ndikimi që do të ushtrojnë rrymat liberale karshi atyre të nacionalizmit tradicional. “Pra, gjithçka varet kryesisht nga kush do të jenë kryeministri dhe ministrat: a do të dalin në pah liberalët, apo thjesht nacionalistët? Kam frikë se do të ndodhë kjo e dyta”, ka paralajmëruar ai. Fitore e lëvizjes studentore hap gjithashtu pikëpyetje të mëdha lidhur me të ardhmen e marrëdhënieve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë. Ndërsa rotacioni politik mund të krijojë hapësirë për një qasje të re, çdo gjë do të varet nga prioritetet e ekzekutivit të ardhshëm dhe gatishmëria e tij për të ndryshuar kursin e deritanishëm. Për Prishtinën, çështja kryesore mbetet nëse ndryshimi i pushtetit do të shoqërohet me hapa konkretë drejt normalizimit, apo nëse qëndrimet nacionaliste dhe kundërshtimi ndaj shtetësisë së Kosovës do të vazhdojnë të përcaktojnë axhendën e Beogradit. Paralajmërimi i Boschit nxjerr në pah se vetëm disfata e Vuçiqit nuk është e mjaftueshme për të pritur një kthesë rrënjësore. Përbërja e qeverisë së re, programi i saj dhe vendimet në politikën e jashtme do të jenë treguesit e vetëm nëse Serbia do të hapë rrugën për një politikë më pragmatike ndaj Kosovës, apo nëse nacionalizmi do të mbetet sërish kryefjalë e pushtetit.