Vepra “Kuq e Zi” e autores Rovena Rrozhani, thesari i domosdoshëm për çdo fëmijë shqiptar në diasporë

Prej disa ditësh ndihem i motivuar të ndaj me lexuesit disa mbresa mbi një botim, të cilin pa asnjë dyshim do ta quaja një kryevepër thelbësore për fëmijët tanë, sidomos për ata që rriten larg trojeve, në mërgatë. Bëhet fjalë për librin “Kuq e Zi” të shkrimtares Rovena Rrozhani, një nismë që vjen në një periudhë kur ruajtja e gjuhës, e trashëgimisë dhe e identitetit kombëtar në diasporë është bërë më jetike se kurrë më parë. Këto radhë nuk po i hedh në letër si një studiues apo kritik letrar që kërkon të bëjë një zbërthim profesional të veprës, por përmes prizmit të ndjenjës, emocionit dhe bindjes së fortë se ky libër meriton vëmendje të gjerë dhe duhet të përfundojë sa më parë në duart e çdo fëmije shqiptar kudo në glob. Kur një numër i madh shqiptarësh nisën rrugëtimin e vështirë të emigracionit, shumica e tyre e shihnin largimin si një sfidë të përkohshme. Ata u shpërngulën me idenë se do të qëndronin për një periudhë të shkurtër, do të punonin për një jetë më të mirë dhe shpejt do të ktheheshin në vendlindje. Disa prej tyre u rikthyen, por shumë të tjerë hodhën rrënjë përgjithmonë në vendet ku i orientoi fati dhe puna. Me kalimin e dekadave, këto shtete u shndërruan në atdheun e tyre të dytë, ku rritën pasardhësit, ngritën familjet dhe sot gëzojnë nipër, mbesa, madje edhe stërnipër. Kështu, për mjaft familje shqiptare, emigracioni nuk përfshin më vetëm një brez, por shtrihet te gjenerata e dytë, e tretë, e katër dhe në raste të caktuara te e pesta. Si rrjedhojë, një Shqipëri e tërë sot jeton larg truallit të të parëve. Megjithatë, kjo dinamikë sjell bashkë me vete një brengë të madhe: çfarë do të ndodhë me gjuhën shqipe, me kujtesën historike dhe me vetëdijen e brezave të rinj që po zhvillohen larg atdheut? Fëmijët e diasporës janë me origjinë shqiptare, por e përditshmëria e tyre mbështetet te një gjuhë tjetër. Ata ndjekin institucione arsimore ku mësojnë në gjuhën e vendit pritës, krijojnë shoqëri me bashkëmoshatarë të kombësive të ndryshme dhe komunikojnë përditë në atë gjuhë. Gjuha shqipe, në jo pak raste, ka mbetur thjesht si mjeti i komunikimit me prindërit dhe gjyshërit, ndërsa në shkollat plotësuese shqipe mësohet vetëm për pak orë në javë. Për këtë arsye, qasja dhe programet arsimore nuk mund të jenë të njëjtat për fëmijët që rriten në Shqipëri apo Kosovë me ata që jetojnë jashtë kufijve. Kjo nuk ndodh sepse ata ndryshojnë në thelb, por sepse kushtet e tyre gjuhësore, kulturore dhe pedagogjike janë krejtësisht të ndryshme. Vogëlushët e mërgatës kanë nevojë për materiale të përshtatura enkas për ta, të ideuara nga ekspertë të gjuhësisë, pedagogjisë, historisë dhe psikologjisë fëminore. Atyre u duhen botime që i afrojnë natyrshëm me gjuhën amtare, ua bëjnë të qartë historinë dhe u ndezin dëshirën për të njohur rrënjët e tyre. Në këtë kontekst, libri “Kuq e Zi” përbën një përgjigje sa artistike, aq edhe të domosdoshme. Botimi më i ri i Rovena Rrozhani nuk përfaqëson thjesht një libër për fëmijë kushtuar festës së Pavarësisë së Shqipërisë, por një ndërthurje harmonike të historisë, vargjeve poetike, gjuhës, edukimit dhe lojës, përmes së cilës lexuesit e vegjël lidhen ngushtë me identitetin e tyre kombëtar. Vepra “Kuq e Zi” përmban 15 poezi, 20 grimca historike dhe 15 lojëra e aktivitete të ndryshme për fëmijë. Këto shtylla nuk janë përzgjedhur rastësisht, por janë strukturuar me kujdes që vogëlushi të mos mbetet një lexues pasiv përballë faqeve, por të transformohet në një pjesëmarrës aktiv në këtë udhëtim. Poezitë evokojnë ngjarje kyçe historike, atmosferën e shpalljes së Pavarësisë dhe peshën e madhe që mbajnë flamuri, gjuha dhe atdheu.