Kriza e çmimeve: Shifrat e shtatorit alarmojnë ekspertët, kërkohet ndërhyrje urgjente nga ekzekutivi

Vala e papalerë e shtrenjtimeve vazhdon të rëndojë ndjeshëm buxhetin e familjeve kosovare dhe të vështirësojë operimin e sipërmarrjeve vendase, teksa perspektiva për një stabilizim të afërt të tregut mbetet e zymtë. Gjatë muajit shtator, shkalla e inflacionit vjetor preku kuotën e 7,8 për qind, e udhëhequr kryesisht nga sektori i transportit, shpenzimet e strehimit dhe faturat e energjisë. Përballë këtij tabloje ekonomike, krerët e institucioneve të biznesit dhe njohësit e fushës kërkojnë nga ekzekutivi veprime të menjëhershme për të lehtësuar barrën e qytetarëve dhe prodhuesve. Kryetari i Odës Ekonomike të Kosovës, Lulzim Rafuna, bën të theksuar se ky nivel i lartë i inflacionit buron nga një kombinim i rrethanave të brendshme dhe ndikimeve të jashtme, duke vënë në pah faturat e energjisë, kalimin e detyruar të kompanive në tregun e hapur pa një periudhë adekuate tranzicioni, si dhe ngritjen e kuotave të karburanteve. “Janë faktorët e jashtëm dhe të brendshëm që kanë ndikuar që ta kemi një inflacion kaq të lartë. Faktori i brendshëm është çmimi i energjisë elektrike, edhe nxjerrja e bizneseve në tregun e lirë pa një plan të mirë, të menduar, edhe pa një mundësi në një fazë të tranzicionit, se asnjë biznes nuk ka qenë kundër daljes në tregun e lirë”, ka theksuar Rafuna. Sipas tij, zhvillimet ndërkombëtare dhe lëvizjet e çmimeve të naftës refuzohen menjëherë në ekonominë vendase, ndërkohë që shkalla e lartë e varësisë nga mallrat e huaja e bën vendin tejet të ndjeshëm ndaj goditjeve të jashtme inflacioniste. “E dyta, janë faktorë gjeopolitikë, sidomos çmimi i derivateve të naftës, rritja e çmimit të derivateve të naftës. Po ashtu, nuk duhet të harrojmë se ne importojmë edhe në sasi shumë të madhe të mallrave, prandaj kemi deficit shumë të lartë tregtar dhe bashkë me importin, importojmë edhe një sasi të inflacionit”, ka deklaruar ai. Duke analizuar situatën, kreu i OEK-ut vlerëson se qeveria duhet të hartojë urgjentisht një pako mbështetëse për amortizimin e kësaj goditjeje, duke propozuar rishikimin e akcizës ose të Tatimit mbi Vlerën e Shtuar për produktet e naftës. “Ky është një shqetësim që e kemi, që askush nuk po merret me trajtimin ose me rimodelimin e një pakete që do të ndihmonte në uljen e inflacionit apo së paku në zbutjen e inflacionit, siç e quajmë ne. Nuk është ndonjë zbulim i madh, shumë shtete të Bashkimit Evropian tani kanë ndërmarrë masa dhe ne kemi kërkuar që Qeveria e Republikës së Kosovës, sidomos te pjesa e derivateve të naftës, ta ulë tatimin e akcizës apo tatimin e vlerës së shtuar, bashkërisht prej kalkulimeve që i bën”, ka shtuar ai. Rafuna sugjeron se në pamundësi për të ofruar mburojë financiare për secilin qytetar, shteti duhet të fokusohet te sektorët strategjikë që diktojnë drejtpërdrejt koston e jetesës së përditshme. “Por edhe në qoftë se nuk ka mundësi që t’u ndihmohet një numri shumë të madh të qytetarëve, atëherë së paku të përqendrohet në disa sektorë që janë të rëndësisë së veçantë dhe që kanë impakt te produktet ose te jeta e përditshme e qytetarëve të Republikës së Kosovës. Për shembull, e kemi sektorin e bujqësisë, e kemi sektorin e transportit, qoftë të mallrave, qoftë të udhëtarëve dhe kështu me radhë”, ka përfunduar Rafuna.