Eksperti i sigurisë: Vrasjet në vend kërkojnë llogaridhënie institucionale dhe jo vetëm fajësim individual

Tragjeditë e fundit me fatalitet në Kosovë nuk duhet të shihen thjesht si akte të izoluara kriminale, por shërbejnë si një kambanë alarmi për efikasitetin e mekanizmave shtetërorë të parandalimit. Prof. Dr. Muhamet Racaj, ekspert i sigurisë dhe kriminalistikës, vë në pah se përtej fajësisë së vetë autorëve, është jetike të analizohet nëse strukturat shtetërore kanë dështuar në detyrat e tyre për të mbrojtur jetën e qytetarëve, sidomos kur ka pasur paralajmërime të hershme, kërcënime apo denoncime zyrtare. Edhe pse fajësia primare bie mbi ekzekutorin e krimit, i cili duhet domosdoshmërisht të përballet me drejtësinë, Racaj argumenton se prania e sinjaleve të mëparshme të rrezikut shtron nevojën e një lupë hetimore edhe mbi reagimin e institucioneve kompetente. “Përgjegjësia e parë dhe e drejtpërdrejtë për vrasjen i takon autorit të veprës penale, i cili duhet të përballet me drejtësinë. Megjithatë, kur në raste të tilla paraprakisht kanë ekzistuar kërcënime, dhunë, denoncime apo shenja të rrezikut, atëherë duhet të shqyrtohet edhe përgjegjësia e institucioneve që kanë pasur detyrim ligjor dhe profesional të ndërhyjnë”, deklaron Racaj. Sipas vlerësimit të tij, në situata të tilla duhet të kalojnë në sitë veprimet e Policisë së Kosovës, organit të akuzës, gjykatave, si dhe Qendrave për Punë Sociale apo çdo dikasteri tjetër që ka mandat trajtimin dhe shuarjen e dhunës. “Duhet të verifikohet nëse denoncimet janë trajtuar me seriozitet, nëse vlerësimi i rrezikut është bërë në kohë dhe nëse janë ndërmarrë masat mbrojtëse të nevojshme”, thekson profesori, duke shtuar se kultura e parandalimit nuk nis pasi krimi ka ndodhur tashmë, por përmes sinjalizimit të hershëm dhe sinergjisë ndërinstitucionale. Në lidhje me thirrjet e shpeshta për dorëheqje ose shpallje të menjëhershme të fajësisë pas ngjarjeve tronditëse, eksperti sugjeron qasje të ftohtë profesionale dhe jo veprime të ndikuara nga emocionet e opinionit publik. “Nuk duhet të kërkohet dorëheqje apo të shpallet fajësia e zyrtarëve vetëm mbi bazën e presionit publik. Përgjegjësia duhet të përcaktohet përmes një hetimi profesional, të pavarur dhe transparent, duke identifikuar nëse ka pasur neglizhencë, mosveprim apo shkelje të detyrave zyrtare”, deklaron ai. Për më tepër, Racaj thekson domosdoshmërinë që qytetarët të kenë orientim të qartë se ku të trokasin për ndihmë, ndërsa shteti nga ana e tij duhet të dëshmojë seriozitet në çdo denoncim, duke ofruar mburojë reale për individët që rrezikohen. “Qytetarët duhet ta dinë qartë se ku të drejtohen në rast rreziku: në Policinë e Kosovës, përmes numrit 192 ose numrit emergjent 112, në Prokurori dhe në Qendrat për Punë Sociale, varësisht nga natyra e kërcënimit. Institucionet, nga ana tjetër, duhet të garantojnë se çdo denoncim trajtohet me seriozitet dhe se viktimat potenciale nuk mbeten pa mbrojtje”, përfundon profesori, duke nënvizuar se siguria e vërtetë nuk matet me numrin e forcave në terren, por me fuqinë parandaluese të vetë sistemit.