Alarmi për femicidin në Kosovë: Kur thirrjet për ndihmë përballen me heshtjen institucionale

Dhuna në familje vazhdon të mbetet një plagë e rëndë shoqërore dhe një sfidë serioze për sigurinë publike në Kosovë. Nga këndvështrimi i ekspertëve të kriminologjisë dhe sociologjisë, vrasjet brenda familjes nuk janë incidente të izoluara, por epilogu tragjik i një fenomeni sistemik që kërkon reagim institucional të menjëhershëm dhe një përgjegjësi kolektive më të lartë. Shpesh, cikli i dhunës përshkallëzohet nga format psikologjike, kërcënimet dhe agresioni fizik, deri në aktin fatal. Rreziku bëhet tejet alarmant në rastet kur dhuna bëhet e përsëritur dhe viktima, pavarësisht përpjekjeve për të kërkuar ndihmë, mbetet e pambrojtur. Parandalimi i këtyre tragjedive duhet të jetë prioritet që në shenjat e para të rrezikut, e jo vetëm pasojë e reagimit post-mortem. Statistikat e publikuara deri më 26 tetor 2026, të mbështetura në të dhënat e Policisë së Kosovës, tregojnë një realitet të zymtë: 67 gra kanë humbur jetën nga duart e familjarëve në periudhën midis viteve 2010 dhe 2026. Vetëm gjatë vitit 2026, janë regjistruar tetë raste të vrasjeve të grave në kontekstin e dhunës në familje, shifra këto që dëshmojnë për një situatë tepër shqetësuese. Rasti më i fundit, ku viktima kishte kërkuar ndihmën e autoriteteve (Policisë dhe Prokurorisë) por prapëseprapë u privua nga jeta, ka ngritur pikëpyetje të forta mbi efikasitetin e mekanizmave mbrojtës. Hetimet duhet të zbardhin nëse ankesat janë trajtuar me seriozitetin dhe urgjencën e kërkuar, dhe nëse vlerësimi i riskut ka qenë adekuat për të parandaluar krimin. Në situata të tilla, llogaridhënia nuk duhet të kufizohet vetëm te autori i krimit. Institucionet kanë detyrimin ligjor dhe moral të dëshmojnë nëse kanë përmbushur detyrat e tyre funksionale. Kjo nuk nënkupton paragjykim, por kërkesë për transparencë dhe përgjegjësi institucionale mbi bazën e fakteve dhe procedurave të ndjekura. Kosova ka nevojë urgjente për një sistem më të fuqishëm të vlerësimit të rrezikut, koordinim ndërinstitucional midis organeve të rendit dhe drejtësisë, si dhe mbikëqyrje rigoroze të urdhrave mbrojtës. Përtej ligjeve, nevojitet një transformim shoqëror për të thyer mentalitetin që e trajton dhunën si çështje private. Heshtja dhe frika janë aleatët më të mëdhenj të dhunuesve. Shteti duhet të ndërhyjë në kohë për të shpëtuar jetë. Një kërkesë për ndihmë nuk duhet të mbetet kurrë thjesht një procedurë administrative në sirtarët e policisë, por duhet të shndërrohet në një mburojë të vërtetë për viktimën. Përgjegjësia institucionale është çelësi për të ndalur këtë zinxhir vrasjesh, duke siguruar që çdo mangësi të ndiqet nga masa konkrete ndëshkuese.