Tensione të reja në Egje: Përplasja e heshtur mes Athinës dhe Ankarasë vë në alarm rajonin

Athinë dhe Ankara vazhdojnë t'i hedhin fajet njëra-tjetrës për përshkallëzimin e situatës në Detin Egje, duke rihapur debatin e vjetër rreth ujërave territoriale, pretendimeve sovrane dhe sferave të ndikimit në Mesdhe. Greqia ngre shqetësimin për inkursione të njëpasnjëshme në hapësirën e saj ajrore, për zona detare që i cilëson si të paligjshme nga ana turke, si dhe për dislokimin e trupave ushtarake pranë vijës bregdetare. Nga ana tjetër, presidenti turk Recep Tayyip Erdoğan i ka bërë thirrje Athinës t'i japë fund procesit të militarizimit të ishujve, ndërsa ministri i Jashtëm Hakan Fidan e ka përkufizuar këtë qasje si një kërcënim direkt për sigurinë kombëtare të Turqisë. Në këtë klimë mosbesimi, Greqia po zgjedh të investojë fuqishëm te parandalimi ushtarak, duke ndjekur parimin se mbrojtja kërkon gatishmëri maksimale. Në fund të muajit gusht, qeveria greke firmosi një marrëveshje miliarda eurosh me Izraelin për sistemin e avancuar të mbrojtjes ajrore të njohur si "Mburoja e Akilit", ndërkohë që po jep fonde edhe për sektorin e saj vendor të mbrojtjes. Meri Bossi, profesoreshë e Sigurisë Ndërkombëtare në Universitetin e Pireut, vëren se dinamikat aktuale tregojnë një rritje shqetësuese të retorikës agresive nga të dyja palët. Sipas saj, pasiguria e shtuar në rrafshin rajonal dhe global mund t'i shtyjë këto mosmarrëveshje drejt skenarëve edhe më ekstremë. Megjithatë, analisti dhe gazetari grek John Psaropoulos thekson se këto lëvizje armatimi kanë natyrë mbrojtëse. Ai shpreh keqardhje se kriza në Egje po gjen hapësirë minimale reflektimi në Evropë dhe Gjermani, pavarësisht faktit se destabiliteti i përgjithshëm – nga Ukraina te Gjiri Persik dhe Deti i Kuq – ka normalizuar gjendjen e konfliktit. "Greqia e sheh Turqinë si një Rusi të mundshme; perceptimi i kërcënimit që Evropa ka sot ndaj Moskës, është i ngjashëm me atë që Athina ka ndaj Ankarasë," shton ai. Ky perceptim ushqehet nga trashëgimia e gjatë historike e konflikteve që datojnë që nga koha osmane. Ronald Meinardus, studiues me doktoraturë në këtë fushë dhe bashkëpunëtor shkencor në institutin kërkimor athinas ELIAMEP, vëren se palët nuk gjejnë asnjë gjuhë të përbashkët as për vetë natyrën e mosmarrëveshjes dhe as për rrugët e zgjidhjes, duke e lënë situatën të ngërçuar. Për qeverinë greke, zgjerimi i ujërave territoriale deri në dymbëdhjetë milje detare rreth ishujve të Egjeut është një e drejtë e sanksionuar nga Konventa e OKB-së për të Drejtën e Detit dhe e konsideruar e mbyllur. Ndërkohë, parlamenti turk miratoi qysh në vitin 1995 një vendim sipas të cilit një hap i tillë nga ana greke do të përbënte shkak lufte (*casus belli*). Ankaraja frikësohet se, për shkak të shtrirjes së gjerë të ishujve grekë, hapësira e ujërave ndërkombëtare në Egje do të ngushtohet në mënyrë drastike, duke kufizuar rëndë lirinë e lundrimit dhe tregtisë detare turke.