Pabarazia në Uashington: Beogradi mban dialogun strategjik, Kosova mbetet jashtë dyerve të diplomacisë

Ndërkohë që Serbia ka vendosur një bashkëpunim të ngushtë strategjik me Shtetet e Bashkuara që nga muaji korrik, Kosova, e cila konsiderohet si aleatja më e besueshme e Amerikës në rajon, mban dialogun e pezulluar që prej shtatorit të vitit 2025. Ambasada amerikane në Prishtinë ka përsëritur të premten e kaluar se rivendosja e këtij dialogu kushtëzohet nga plotësimi i zotimeve, përfshirë trajtimin e komunitetit serb. Pas disfatës zgjedhore të Aleksandar Vuçiqit më 25 tetor, ky zhvillim nuk përbën më një çështje të thjeshtë protokolli, por është kthyer në pikën kyçe të diplomacisë kosovare. Kur Uashingtoni vendosi ngrirjen e këtij formati në shtator të vitit 2025, si shkak u përmendën shqetësimet rreth vendimeve të qeverisë së atëhershme në detyrë, veçanërisht ndaj strukturave paralele serbe në veri të vendit. Prishtina zyrtare e vlerësoi atë hap si një keqkuptim kalimtar, por ngjarjet dëshmuan të kundërtën. Departamenti i Shtetit e solli në vëmendje këtij qëndrimi në korrik, më 13 tetor përmes një deklarate për Radio Evropa e Lirë, si dhe më 23 tetor nëpërmjet konfirmimit nga ambasada. Tri herë me radhë është përcjellë i njëjti mesazh. Kjo situatë nuk nënkupton ndërprerje të marrëdhënieve bilaterale, pasi misioni amerikan vazhdon të dëshmojë përkushtim ndaj synimeve të përbashkëta dhe bashkëpunimit në fushën e sigurisë. Megjithatë, mungon platforma kryesore politike ku trajtohen vizionet afatgjata. Në anën tjetër, sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, dhe kryediplomati serb, Marko Gjuriq, inauguruan më 17 korrik dialogun strategjik SHBA–Serbi, duke nënshkruar një memorandum për energjinë dhe premtime për zgjerim të bashkëpunimit ushtarak. Kështu, shteti që ende nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, refuzon masat ndëshkimore ndaj Rusisë dhe nuk ka dorëzuar autorin e sulmit në Banjskë, gëzon një mekanizëm funksional me Uashingtonin, ndërsa Kosova mbetet jashtë tij. Një disproporcion i tillë nuk mund të normalizohet. Rezultati i zgjedhjeve dhe rënia e Vuçiqit sjellin dinamika të reja për demokracinë serbe. Brukseli ka përcjellë urimet për fitoren e Listës së Studentëve, ndërsa Uashingtoni ka shprehur synimin për të ruajtur dhe zgjeruar partneritetin me përfaqësuesit e rinj. Ndonëse ky ndryshim sjell një qasje tjetër nga perëndimorët ndaj Serbisë, ai nuk garanton domosdoshmërisht një kthesë në politikën e saj ndaj Kosovës. Dokumenti i publikuar nga Lista e Studentëve në muajin maj e konsideron Kosovën pjesë të territorit serb, kurse lëvizja ka bërë të qartë se nuk do t'i bashkohet sanksioneve anti-ruse. Prandaj, zëri i Prishtinës duhet të jetë i pranishëm në Uashington pikërisht tani, gjatë muajve vendimtarë të konsolidimit të qeverisë së re serbe dhe përcaktimit të kërkesave ndërkombëtare ndaj saj. Mungesa në këtë tryezë rrezikon prodhimin e një axhende të gatshme pa praninë kosovare. Edhe nisma e ekzekutivit të Kosovës për t'i dhënë kampit 'Bondsteel' statusin e bazës së përhershme amerikane, e shoqëruar me mbështetje financiare, u vlerësua si çështje për t'u shqyrtuar nga senatori Dick Durbin gjatë vizitës në Prishtinë më 12 tetor. Megjithatë, ekspertët në SHBA shohin pak gjasa për sukses për shkak të riorientimit të pranisë ushtarake evropiane, ndërsa senatorja Jeanne Shaheen e konsideroi dialogun si nevojë, duke përmendur tranzicionin administrativ si pengesë. Përfundimi mbetet i qartë: mbështetja nga Kongresi nuk mund të zëvendësojë partneritetin ekzekutiv, dhe propozimi për bazën ushtarake merr peshë vetëm brenda një kornize të mirëfilltë strategjike.