Perspektiva ekonomike e Kosovës: Çfarë parashikon Banka Botërore për rritjen dhe inflacionin

Ekonomia e Kosovës llogaritet të shënojë një rritje prej 3.6% gjatë vitit 2026, ndërkohë që shkalla e inflacionit pritet të pozicionohet në një mesatare prej 6%. Pavarësisht kësaj ecurie, Banka Botërore ka lëshuar një paralajmërim se zvarritja e paqëndrueshmërisë politike mund të vonojë ndjeshëm reformat, të lëkundë besimin e investitorëve dhe të rrezikojë sigurimin e fondeve të jashtme. Në edicionin e muajit tetor 2026 të raportit “Macro Poverty Outlook”, institucioni i njohur financiar thekson se konsumi do të mbetet motori kryesor i zhvillimit ekonomik në vend, i shtyrë përpara nga fondet e remitancave, të ardhurat nga pagat dhe mbështetja financiare nga qeveria. Ky projeksion për periudhën korrente përkon me ritmin e njëjtë të shënuar gjatë vitit 2025. Për vitin e ardhshëm, përkatësisht më 2027, parashikohet një zgjerim prej 3.8%, ndërsa tendenca pozitive pritet të vazhdojë edhe më 2028 me një normë prej 3.9%. Megjithatë, ekspertët e Bankës Botërore nënvizojnë se rreziqet vijojnë të mbeten të theksuara. Përveç dinamikave politike vendase, presioni nga çmimet më të larta të karburanteve dhe ndikimet negative nga konflikti në Lindjen e Mesme mund të ngadalësojnë ritmet e aktivitetit ekonomik. Njëkohësisht, fusha e investimeve po ndesh në kosto më të larta sa i takon sektorit të importeve. Sipas gjetjeve të raportit, aktiviteti ekonomik u rrit me 5.4% përgjatë tremujorit të parë të vitit 2026, i mbështetur kryesisht nga konsumi qeveritar dhe eksportet neto. Gjatë gjashtëmujorit të parë, shitjet e mallrave jashtë vendit regjistruan një ngritje prej 19% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, ndërsa eksportet e shërbimeve shënuan një rritje prej 13%. Në anën tjetër, presioni i vazhdueshëm i çmimeve ka vijuar të rëndojë buxhetin e qytetarëve, ku inflacioni mesatar për gjysmën e parë të vitit preku shifrën 6.5%. Edhe pse shtrenjtimi vjetor i produkteve ushqimore shënoi rënie nga 8% në muajin shkurt në 2.7% në korrik, sektori i transportit dëshmoi një rritje dyshifrore të çmimeve duke filluar që nga muaji mars. Sa i përket aspektit social, Banka Botërore pret një zvogëlim të lehtë të shkallës së varfërisë, nga 22.2% sa ishte më 2025 në 22% për vitin 2026, duke u bazuar në pragun prej 8.30 dollarësh në ditë, të llogaritur sipas fuqisë blerëse. Ky tregues pritet të ulet më tej në 21.1% gjatë vitit 2027 dhe në 20.2% përgjatë vitit 2028. Në raport gjithashtu tërhiqet vëmendja se një valë e re e shtrenjtimit të ushqimeve do të përbënte rrezik eminent për shtresat në nevojë. Statistikat tregojnë se produktet ushqimore përbëjnë rreth 64% të totalit të konsumit për 10% të popullsisë më të varfër. Lidhur me bilancin e financave publike, të hyrat nga taksat gjatë shtatëmujorit të parë u rritën mesatarisht me 9%, por nga ana tjetër, shpenzimet publike shënuan një hov prej 19%. Përballë kësaj situate, Banka Botërore sugjeron një qasje më të fokusuar te skemat e ndihmës sociale dhe orientimin e fondeve drejt investimeve kapitale me cilësi të lartë. Për të garantuar një rritje afatgjatë dhe të qëndrueshme, institucioni ndërkombëtar rekomandon përshpejtimin e reformave që lidhen me Planin e Rritjes të Bashkimit Evropian, investime strategjike në sektorin e energjisë, arsim e infrastrukturë, si dhe lehtësimin e ambientit për të bërë biznes. Gjithashtu, rritja e pjesëmarrjes së grave në tregun e punës dhe forcimi i aftësimit profesional vlerësohen si shtylla kyçe për hapjen e vendeve të reja të punës.