Kthesa e paralajmëruar në Beograd dhe sfida e Kosovës: Çfarë thotë eksperti i sigurisë Avni Islami?

E ardhmja e paqes dhe sigurisë në Ballkanin Perëndimor do të kushtëzohet drejtpërdrejt nga hapat praktikë që do të ndërmarrë ekzekutivi i ardhshëm serb, si dhe nga vullneti i tij politik për të vendosur fqinjësi të mirë me shtetet përreth. Kështu ka vlerësuar profesori i sigurisë, Avni Islami, duke analizuar dinamikat e reja gjeopolitike në rajon. Sipas tij, sprova më e madhe mbetet çështja e Republikës së Kosovës. Pranimi i realitetit të krijuar dhe angazhimi në tryezën e dialogut mund t'i hapin rrugë një stabiliteti afatgjatë, ndërsa çdo tentativë për jetësimin e platformave që synojnë vënien e saj nën kontroll rrezikon të prodhojë një spirale të re krizash për sigurinë rajonale. Në një prononcim të mëparshëm, bartësi i listës "Studentët Triumfojnë", Ilija Sërdanoviq, i cili pritet të udhëheqë qeverinë e re të Serbisë, ka dërguar sinjale inkurajuese. Gjatë një interviste, ai është zotuar se me marrjen e pushtetit do t'i japë fund qasjes armiqësore ndaj fqinjëve, duke hapur një kapitull të ri të bashkëpunimit intensiv. Nëse këto zotime integrohen si politika zyrtare në programin qeverisës, ato mund të shënojnë një kthesë historike për stabilitetin rajonal. Një orientim i tillë do të zbutë ndjeshëm tensionet, do të ulë rrezikun e konflikteve dhe do të frenojë retorikën nacionaliste që ka dominuar gjatë qeverisjeve të kaluara të partisë SNS. Për më tepër, një Serbi e transformuar në rrugën demokratike do të fitonte besueshmëri më të madhe para Bashkimit Evropian dhe NATO-s, duke forcuar frontin e përbashkët kundër krimit të organizuar, migracionit ilegal dhe ndërhyrjeve hibride nga aktorët e huaj. Megjithatë, gurthemeli i këtij testimi besueshmërie mbetet Kosova, ku bie në sy një divergjencë e thellë mes deklaratave për fqinjësi të mirë dhe platformës elektorale për "vënie nën kontroll" të saj. Për pasojë, skenarët e sigurisë ndahen në dy rrugë: nëse qeveria e re nën drejtimin e Sërdanoviqit pranon realitetin dhe i jep hapësirë dialogut, rajoni do të hyjë në një fazë stabilizimi. Por, nëse vendos të materializojë premtimet radikale të fushatës, çdo retorikë paqësore do të zhvlerësohet, duke ndezur një krizë të rëndë sigurisë që do të përfshinte mekanizmat vendorë dhe ndërkombëtarë si Policia e Kosovës, EULEX-i dhe KFOR-i. Në fund të analizës, eksperti Islami nënvizon se testi real i paqes mbetet zbatimi në terren i këtij kursi të ri, ndërsa trajtimi i raporteve me Kosovën do të përbëjë vijën ndarëse mes paqes së qëndrueshme dhe një vale të re tensionesh rajonale.