Analiza e Daniel Serwer: Çfarë ndryshon në Serbi pas rënies së Aleksandar Vuçiqit

E ardhmja politike e Serbisë mund të marrë një kthesë graduale drejt Perëndimit pas largimit të Aleksandar Vuçiqit nga pushteti, edhe pse ndikimi i Moskës dhe Pekinit vazhdon të mbetet një pengesë e fortë. Kështu vlerëson njohësi i njohur i zhvillimeve ballkanike dhe profesori në Universitetin Johns Hopkins, Daniel Serwer, në një analizë ku ka hedhur dritë mbi rezultatet e zgjedhjeve parlamentare në Serbi dhe suksesin e Listës Studentore. Në shkrimin e tij, Serwer ka vënë në shënjestër qeverisjen e deritanishme të Vuçiqit, duke e fajësuar për instalimin e një regjimi autoritar, shtrëngimin e kontrollit mbi mediat, përhapjen e korrupsionit dhe përpjekjet e vazhdueshme për të dëmtuar shtetësinë e Kosovës, ndërkohë që në tryezë ruante fasadën e bashkëpunimit me Brukselin dhe Washingtonin. Sipas ekspertit amerikan, megjithëse Vuçiq e pranoi humbjen e votimit pa bërë rezistencë dhe me njëfarë dinjiteti, forca e re politike, Lista Studentore, pritet të sigurojë mes 135 dhe 140 ulëse në një parlament prej 250 deputetësh, duke fituar kështu një epërsi të ndjeshme nëse do të arrijë të ruajë kompaktësinë e saj. Serwer sjell në vëmendje faktin se në fillimet e tij, Vuçiq u shit te ndërkombëtarët si një lider pro-evropian, por me t'u bërë president, ai e orientoi hapur politikën e jashtme nga Kina dhe Rusia. “Më pas, iu drejtua gjithnjë e më shumë Moskës dhe Pekinit për armë dhe teknologji, ndërsa vazhdoi t’i mbante në pritje Washingtonin dhe Brukselin me premtime për litium dhe municione për Ukrainën. Washingtoni ia ktheu me mbështetje të tepruar politike, ndërsa Brukseli me vazhdimin e negociatave për anëtarësimin e Serbisë”, nënvizon ai në analizën e tij. Profesori shton se kreu i deritanishëm i shtetit serb ka shpenzuar fonde marramendëse për militarizimin e vendit dhe ka punuar vazhdimisht prapa skenës për të minuar shtetësinë e Kosovës, ndërkohë që merrte pjesë formalisht në tryezat e dialogut të ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian. “Vuçiqi e riarmatosi Serbinë me kosto të mëdha dhe u përpoq ta minonte shtetësinë e Kosovës, ndërsa shtirej sikur po negocionte për atë që BE-ja e quante normalizim politik”, shkruan ndër të tjera Serwer. Në optikën e analistit amerikan, afrimi i Beogradit me Lindjen shkoi paralelisht me rrënimin e standardeve demokratike dhe forcimin e metodave autokratike brenda vendit. “Ai i vuri mediat nën kontrollin e qeverisë, ndërsa u shpërndante kontrata njerëzve të afërt dhe nuk arrinte t’i arrestonte kriminelët që vepronin hapur”, vlerëson ai. Sipas tij, Bashkimi Evropian vetëm në fazat e fundit arriti të kuptojë lojën e dyfishtë të Vuçiqit, duke frenuar ritmin e integrimit evropian të Serbisë, ndërsa edhe marrëdhëniet me SHBA-në u ftohën ndjeshëm pas dështimit të një marrëveshjeje të premtuar ndaj Jared Kushnerit dhe kritikave të ashpra nga kongresistët amerikanë për lidhjet e ngushta me Kremlinin dhe Pekinin. Duke u ndalur te triumfi i Listës Studentore, Serwer vlerëson se kjo lëvizje arriti me sukses të kanalizojë revoltën e qytetarëve në një platformë politike të aftë për të thyer një nga strukturat më të fuqishme të pushtetit. Ai kujton se nismat e studentëve nisën si reagim ndaj dhunës, vazhduan me kauzat mjedisore dhe kulmuan me thirrjet kundër korrupsionit, ndërsa axhenda e tyre tani përfshin shtetin e së drejtës, pluralizmin mediatik, meritokracinë, arsimin, si dhe zgjidhjen e problemeve të punësimit, strehimit dhe shëndetësisë. Megjithatë, Serwer lëshon një paralajmërim se kjo shumicë e re në parlament do të përballet me sfida të jashtëzakonshme, për shkak të mungesës së stazhit politik dhe pengesave që do t'i dalin nga strukturat e partisë së vjetër në pushtet (SNS). “Njerëzit e Vuçiqit, me përvojë në procedurat parlamentare dhe në manovrat politike, pa dyshim do të bëjnë çmos për t’ua vështirësuar punën”, përfundon ai.