Kërkesa për drejtësi për vëllezërit Bytyqi: Thirrje për veprime më të fuqishme mes Kosovës dhe SHBA-së kundër pandëshkueshmërisë

Çështja e zbardhjes së vrasjes së Ylli, Agron dhe Mehmet Bytyqit mbetet një nga ato kauza të rralla që duhet të bashkojë pa asnjë rezervë të gjithë skenën politike të Kosovës dhe mbarë kombin shqiptar. Si bij të vendit tonë dhe njëkohësisht shtetas amerikanë, ata iu përgjigjën thirrjes së atdheut në kohën e luftës për liri dhe mbijetesë kombëtare. Tragjikisht, fatet e tyre nuk u mbyllën në fushën e betejës, por pasi konflikti kishte përfunduar. Ata ranë në duart e forcave serbe pas një ndalimi kufitar, u lanë në qeli dhe, sapo shlyen dënimin e arbitrar, u rrëmbyen sërish për t'u dërguar në Petrovo Selo, ku edhe u ekzekutuan. Më vonë, mbetjet e tyre mortore dolën në dritë brenda një varri masiv në një bazë të stërvitjes policore të Serbisë. Ky akt nuk përbën vetëm një krim makabër ndaj tre shqiptarëve të pambrojtur, por edhe një goditje direkte ndaj tre qytetarëve të Shteteve të Bashkuara, duke e lënë këtë plagë të hapur në raportet mes Uashingtonit dhe Beogradit për më shumë se njëzet vjet. Data 20 shtator 2026 shënoi një moment reflektimi, ku Kryeministri i vendit, Albin Kurti, përfaqësues të familjes Bytyqi dhe personalitete të tjera bënë homazhe pranë prehjes së fundit të Yllit, Agronit dhe Mehmetit në Yonkers të New York-ut. Gjatë takimit të mbajtur pas ceremonisë përkujtimore, kreu i ekzekutivit kosovar riafirmoi angazhimin e palëkundur të Prishtinës zyrtare për të ecur krah për krah me aleatin amerikan deri në vënien para ligjit të çdo urdhërdhënësi dhe ekzekutori të kësaj mizorie. Nga ana e tij, Departamenti Amerikan i Shtetit vazhdimisht e ka mbajtur këtë dosje në krye të agjendës së dialogut me Serbinë, duke kërkuar llogaridhënie të plotë jo vetëm për dorasit direktë, por edhe për hierarkinë që urdhëroi, organizoi dhe u përpoq të fshihte gjurmët e krimit. Edhe Kongresi i SHBA-së ka rikujtuar se lideri serb, Aleksandar Vuçiq, kishte dhënë garanci formale para zyrtarëve amerikanë se ky mister do të merrte epilog gjyqësor, premtim i cili fatkeqësisht mbetet ende në letër. Deri më tani, reagimi më i prekshëm amerikan daton në vitin 2018, kur DASH ndaloi hyrjen në SHBA të ish-zyrtarit të Ministrisë së Brendshme të Serbisë, Goran Radosavljević, për shkak të përfshirjes së tij të dokumentuar në këtë vrasje tre-palëshe. Megjithatë, një masë e tillë e vetme dhe mbi dy dekada përpjekjesh diplomatike kanë rezultuar të pamjaftueshme për të vendosur drejtësinë e munguar. Prandaj, momenti kërkon që Kosova dhe partnerët strategjikë ndërkombëtarë, me në krye Shtetet e Bashkuara, të ndërmarrin hapa të rinj, të guximshëm dhe plotësisht të koordinuar për të garantuar llogaridhënien. Prishtina zyrtare mund t'i propozojë Uashingtonit themelimin e një task-force ose mekanizmi të përbashkët institucional, i cili do t'i kushtohej zbardhjes së rastit Bytyqi dhe krimeve të tjera të pazhvilluara gjyqësisht. Një strukturë e tillë do të mundësonte shkëmbimin më të shpejtë të dokumenteve, bashkërendimin diplomatik dhe kapërcimin e barrierave që kanë bllokuar drejtësinë deri më sot. Institucionet e Kosovës po ashtu mund t'i drejtohen administratës dhe ligjvënësve amerikanë që të zgjerojnë listën e sanksioneve individuale ndaj çdo individi për të cilin ka prova se ka gisht në krim, ka dhënë urdhër për ekzekutim apo ka penguar hetimet. Në këtë drejtim, duhet të merren në shqyrtim edhe masa shtesë diplomatike e sanksione ekonomike, gjithmonë në përputhje të plotë me kuadrin ligjor amerikan.