Paralelet mes Serbisë dhe Shqipërisë: Si solli revolta qytetare ndryshimin e madh politik

Procesi zgjedhor në Serbi, i mbyllur mbrëmjen e djeshme, ka sjellë paralele të forta me zhvillimet politike në Shqipëri, duke përfshirë edhe ngjashmëritë në emërtimet e partive. Ish-presidenti serb, Aleksandër Vuçiq, kishte paralajmëruar shpalljen e fitores për forcën e tij politike “Serbia e Bashkuar” – një emërtim identik me atë të partisë së Vladimir Putin, “Rusia e Bashkuar”. Kjo skemë kujton praktikat e ngjashme të kryeministrit shqiptar Edi Rama, i cili shpesh përcakton paraprakisht rezultatet dhe numrin e mandateve nga zonat e ndryshme të vendit. Pjesëmarrja në këto zgjedhje arriti në rreth 70 për qind, duke shënuar një rritje prej 12 për qind krahasuar me vitin 2023. Megjithatë, kjo rritje e ndjeshme e numrit të votuesve nuk solli triumfin e pushtetit, por u shndërrua në një faturë të rëndë për Vuçiqin, i cili u detyrua të pranonte humbjen. Largimi i tij nga pushteti erdhi si pasojë e drejtpërdrejtë e valës së protestave të organizuara nga studentët dhe brezi i ri nga Novi Sadi, Beogradi dhe pjesët e tjera të vendit. Kërkesat e tyre kryesore janë përqendruar te ndërtimi i një shteti ligjor, garantimi i zgjedhjeve të lira, si dhe lufta e pakompromis kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar – të njëjtat kauza që prej muajsh po ngrihen nga rinia shqiptare në protestat e përditshme kundër qeverisë. Pavarësisht kësaj fryme ndryshimi, raportet tregojnë se janë vënë në lëvizje mekanizma të mirëfilltë manipulimi nga ana e partisë në pushtet, e cila kësaj radhe e zhvendosi kandidimin e Vuçiqit nga presidenca te posti i kryeministrit. Mobilizimi masiv i qytetarëve megjithatë arriti të sfidojë skemat e autokracisë. Ndërkohë, në opinionin publik po diskutohet nëse Edi Rama do të kërkojë një skenar të ngjashëm mbijetese politike në marsin e vitit të ardhshëm, periudhë kur Shqipëria duhet të zgjedhë presidentin e ri, me qëllim që të sigurojë një pozicionim të ri në krye të shtetit. Metodologjitë e përdorura për të deformuar vullnetin e votuesve serbë shfaqën ngjashmëri të frikshme me ato të konstatuara në proceset zgjedhore në Shqipëri. Sipas të dhënave nga media ndërkombëtare, si gazeta austriake “Der Standard”, në 48 për qind të qendrave të votimit është regjistruar fotografimi i fletës së votimit nga vetë qytetarët apo personat shoqërues, praktikë kjo që dëshmon shtrirjen e fenomenit të shitblerjes së votës për t'i dëshmuar pagesën sponsorizuesve. Po ashtu, në 30 për qind të qendrave nuk kanë funksionuar pajisjet e identifikimit elektronik, ndërsa në 8 për qind të tyre është lejuar votimi me dokumente të pavlefshme. Këtyre parregullsive iu shtuan edhe presionet dhe prania e strukturave të ngjashme me grupet e gatshme pranë qendrave të votimit, të cilat dispononin lista paralele të votuesve. Kjo formë e organizimit të dyshimtë mbetet një shqetësim i vazhdueshëm për integritetin e çdo procesi zgjedhor.