Prishtina zyrtare nuk guxon të mbetet peng e llogarive politike të Serbisë

Procesi zgjedhor parlamentar i 25 tetorit në Serbi, ku sipas të dhënave paraprake kampi i Aleksandar Vuçiqit ka regjistruar humbje ndërsa fitorja i ka takuar listës së udhëhequr nga studentët, paralajmëron një epokë të re politike për kryeqytetin serb. Ky zhvillim përbën shumë më tepër se një ngjarje të brendshme të këtij shteti, duke u shndërruar në një gur prove për të ardhmen e raporteve me Kosovën dhe për vetë stabilitetin e Ballkanit Perëndimor. Megjithatë, tranzicioni i shumicës në parlament nuk sjell domosdoshmërisht një kthesë të menjëhershme në qasjen ndaj Kosovës. Forca e re politike do të testohet në aftësinë e saj për t'i shndërruar aspiratat për reforma demokratike në një linjë të përgjegjshme veprimi rajonal, aspekt ky që e përcakton peshën e këtyre zgjedhjeve për institucionet në Prishtinë. Gjatë viteve të udhëhequra nga Vuçiqi, çështja e Kosovës ka dominuar axhendën e Serbisë, ndërkohë që përpjekjet në kuadër të dialogut me Prishtinën nuk kanë mundur ta shkëpusin vendin nga rrethi vicioz i mosbesimit. Ndonëse Beogradi ruan të drejtën e mbrojtjes së qëndrimeve të veta politike përmes rrugëve paqësore, kjo nuk e amniston nga detyrimi thelbësor për të jetësuar marrëveshjet e arritura dhe për të dhënë kontribut real drejt normalizimit të gjendjes. Për Kosovën, porosia mbetet e qartë: zhvillimet elektorale në Serbi duhet të ndiqen me gjakftohtësi, pa paragjykuar ekzekutivin e ardhshëm, por edhe pa ushqyer pritshmërie jorealiste. Prishtina duhet të insistojë në rezultate të prekshme nga tryza e dialogut, përmbushjen e detyrimeve, garanci të plota për sigurinë dhe vendosjen e marrëdhënieve mbi baza të barabarta fqinjësore. Njëkohësisht, është jetike ruajtja e hapit të koordinuar me partnerët ndërkombëtarë dhe konsolidimi i brendshëm i shtetit. Bashkimi Evropian dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës mbajnë një peshë kyçe në garantimin që ky ndryshim i pushtetit në Beograd të mos reduktohet vetëm në një lëvizje fasade të elitave, por të prodhojë fqinjësi të qëndrueshme. Kjo kërkon shqyrtim të mirëfilltë të akteve dhe jo thjesht të retorikës, si dhe këmbëngulje për respektim të marrëveshjeve nga të dyja palët. Nevoja e Serbisë për standarde demokratike dhe orientim evropian nuk përplaset domosdoshmërisht me nevojën e Kosovës për siguri, njohje të realitetit shtetëror dhe normalizim afatgjatë. Përkundrazi, këto synime mund të shërbejnë si themel për një bashkëjetesë më pragmatike, në rast se aktorët politikë zgjedhin rrugën e bisedimeve para atij të përplasjes. Ndryshimet zgjedhore në Serbi mund të sjellin emra të rinj në pushtet, por vlerësimi përfundimtar do të bëhet mbi bazën e transformimit real të politikave. Kosova nuk duhet të shndërrohet në viktimë të kalkulimeve të Beogradit, ashtu siç Serbia nuk mund ta sigurojë të ardhmen e saj evropiane pa u qasur me seriozitet ndaj çështjes së Kosovës. E ardhmja e sigurt e Ballkanit nuk lulëzon mbi fitues apo humbës të përjetshëm, por kërkon llogaridhënie politike, respekt reciprok dhe marrëveshje që zbatohen në terren.