Çfarë qëndrimi mban ndaj Kosovës Lista Studentore, fituesja e zgjedhjeve në Serbi?

Kreu i shtetit serb, Aleksandar Vuçiq, ka pritur humbjen në zgjedhjet parlamentare të 25 tetorit në Serbi, duke paralajmëruar se Lista Studentore pritet të sigurojë shumicën në përbërjen e re të parlamentit. Sipas parashikimeve paraprake të publikuara nga CRTA, Lista Studentore udhëheq bindshëm me 51,47 për qind të votave, duke lënë pas me 40,42 për qind forcën politike “Aleksandar Vuçiq – Serbia e Bashkuar”, ndërkohë që priten ende rezultatet përfundimtare zyrtare. Kjo forcë e re politike lindi si rezultat i valës së protestave studentore kundër korrupsionit, të cilat u nxitën pas tragjedisë së nëntorit 2024 në stacionin hekurudhor të Novi Sadit, ku humbën jetën 16 persona për shkak të shembjes së strehës. Lëvizja nuk drejtohet nga një lider i vetëm, pasi studentët funksionojnë përmes plenumeve ku vendimmarrja është kolektive, ndërsa për këto zgjedhje ata mbështetën një platformë me kandidatë nga fusha të ndryshme profesionale. Gjatë fushatës zgjedhore, përfaqësuesit e Listës Studentore paralajmëruan një rishqyrtim të të gjitha pakteve të dala nga procesi i dialogut për normalizimin e raporteve me Kosovën, rikthimin e çështjes së statusit të saj në agjendën e Kombeve të Bashkuara, si dhe marrjen e vendimeve strikt pas konsultimeve me komunitetin serb në Kosovë. Tani mbetet për t'u parë nëse ky subjekt politik do t'u përmbahet këtyre premtimeve edhe tash `<`, pas përfundimit të zgjedhjeve. Në bazë të analizave të raporteve publike nga media ndërkombëtare para procesit zgjedhor të së dielës, qëndrimi ideologjik i kësaj lëvizjeje mbetet i palëkundur: “Kosova është pjesë përbërëse e Serbisë, në përputhje me Kushtetutën e vendit”. Për të dëshmuar këtë zotim, kandidatët e kësaj lëvizjeje mbanin në mënyrë simbolike me vete Kushtetutën e Serbisë përgjatë gjithë fushatës, duke transmetuar mesazhin se do ta mbrojnë atë dhe do të veprojnë vetëm në bazë të saj. Megjithëse Beogradi zyrtar nuk e njeh shtetësinë e Kosovës, bisedimet e ndërmjetësuara nga Bashkimi Evropian për normalizimin e marrëdhënieve zhvillohen qysh nga viti 2011, periudhë gjatë së cilës janë arritur dhjetëra akte që analistët i konsiderojnë si njohje "de facto" të pavarësisë së Kosovës. Ndër arritjet kyçe të këtij procesi është Marrëveshja Bazë për rrugën drejt normalizimit, e dakorduar më 27 shkurt 2023 në Bruksel pas iniciativës franko-gjermane, e pranuar politikisht nga kryeministri Albin Kurti dhe presidenti Aleksandar Vuçiq, e cila kërkon respektim të integritetit territorial dhe moskundërshtim të anëtarësimit të Kosovës në organizata ndërkombëtare. Zbatimi i saj u detajua përmes Aneksit të Ohrit më 18 mars 2023. Në krahun tjetër, Kosova mori përsipër detyrimin për t'i siguruar serbëve lokalë një shkallë të caktuar vetëmenaxhimi, konkretisht përmes themelimit të Asociacionit të komunave me shumicë serbe. Ndërkohë, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, vazhdon ta kushtëzojë vijimin e dialogut të lartë politik me dorëzimin pranë drejtësisë kosovare të Millan Radoiçiqit nga autoritetet serbe, pasi ky i fundit mori përgjegjësinë për sulmin e armatosur në Banjskë. Deri më tani, Lista Studentore – e cila pritet të orientojë qeverisjen e Serbisë për katër vitet e ardhshme – nuk ka dhënë një qëndrim transparent rreth kësaj kërkese. Kritikat e kësaj lëvizjeje janë përqendruar kryesisht drejt Listës Serbe, subjektit kryesor të serbëve të Kosovës që u themelua me mbështetjen e Partisë Përparimtare Serbe të Aleksandar Vuçiqit, ku Radoiçiq shërbente si nënkryetar deri në ngjarjet e Banjskës. Megjithatë, rënia e ndikimit të Vuçiqit dhe ngjitja në pushtet e Listës Studentore mund të transformojnë rrënjësisht mënyrën se afron Beogradi ndikimin e tij politik te serbët e Kosovës, sidomos në raport me strukturën e Listës Serbe.