Interes i jashtëzakonshëm në zgjedhjet e Serbisë: Pjesëmarrja kap shifrën 20% deri në mesditë, raportohen parregullsi dhe tensione

Procesi i votimit për zgjedhjet e parakohshme parlamentare në Serbi, të dielën më 25 tetor, ka nisur me radhë të gjata para qendrave të votimit dhe shifra të larta të daljes në votime. Sipas misionit vëzhgues CRTA, deri në orën 10:00, shkalla e pjesëmarrjes ka arritur në 19,8 për qind. Kjo shifër shënuar një rritje të ndjeshme, duke u dyfishuar krahasuar me të njëjtën periudhë kohore në zgjedhjet e vitit 2023, kur kuota ishte vetëm 9,8 për qind. Këto zgjedhje shënojnë procesin e tretë parlamentar brenda pesë viteve të fundit në vend. Vëmendja kryesore është te një lëvizje studentore e lindur nga nisma qytetare, e cila synon t'i japë fund sundimit 14-vjeçar të Aleksandar Vuçiqit dhe subjektit të tij politik, Partisë Përparimtare Serbe (SNS). Megjithëse hapja e vendvotimeve në territorin e Serbisë u bë kryesisht në kohë, Qendra për Zgjedhje të Lira dhe Demokraci (CeSID) ngriti alarmin se deri në orën 09:00 janë regjistruar mbi 70 shkelje të rregullave zgjedhore. Ndër dukuritë negative të evidentuara përfshihen fotografimi i fletëvotimeve, përdorimi i pajisjeve telefonike, votimi jashtë kabinave të fshehtësisë, si dhe raste të votimit familjar apo edhe zëvendësimit të identitetit nga votuesit. Raportet flasin gjithashtu për përleshje verbale dhe fizike mes anëtarëve të komisioneve zgjedhore, ndërprerje të herëpashershme të procesit, kërcënime ndaj qytetarëve, si dhe vështirësi teknike me materialet e votimit dhe identifikimin. Përfaqësuesit e CeSID-it kanë shprehur shqetësim të thellë lidhur me pengimin e punës së vëzhguesve, duke bërë me dije se në disa qendra u është ndaluar hyrja dhe se është dashur ndërhyrja e institucioneve kompetente për t'u lejuar qasja. Edhe CRTA ka konfirmuar se vëzhguesit e saj fillimisht u ballafaquan me kufizime hyrjeje në disa rajone, por situata u zhbllokua pas reagimit të Komisionit Republikan të Zgjedhjeve. Sipas të njëjtit mision, kutitë e votimit dhe thasët me materialet përkatëse kanë qenë të mbyllura rregullisht me vulat e sigurisë. Të drejtën Kushtetuese për të votuar në këto zgjedhje e gëzojnë 6.450.523 shtetas, të cilët mund të hedhin votën e lor në 8.392 vendvotime, nga të cilat 93 janë ngritur jashtë kufijve të shtetit. Vendvotimet do të qëndrojnë të hapura deri në orën 20:00. Lëvizja e Vuçiqit vjen pasi ai dha dorëheqjen nga posti i kreut të shtetit në fund të muajit shtator. Duke qenë se Kushtetuta nuk i jep të drejtë për një mandat të tret presidencial, ai synon tashmë drejtimin e ekzekutivit si kryeministër, detyrë të akej e ka mbajtur nga viti 2014 deri në zgjedhjen e tij si president më 2017. Megjithatë, i gjithë cikli i fushatës është shoqëruar me frikën dhe dyshimet e ngritura për ndërhyrje dhe manipulim të vullnetit të qytetarëve. Këto zhvillime po përcillen me vëmendje të lartë nga Brukseli, i cili më herët e ka qortuar Serbinë për ngecje dhe prapakthim të standardeve demokratike nën udhëheqjen e deritanishme. Në një mjedis të karakterizuar nga polarizim i thellë shoqëror, Partia Përparimtare Serbe po tenton të mbajë pushtetin pas dy viteve të karakterizuara nga protesta masive qytetare kundër qeverisjes dhe dukurisë së korrupsionit. Për herë të parë pas një dekade, partia në pushtet ka përballë një rival serioz: Listën Studentore, e cila lindi si fryt i pikërisht këtyre protestave. Vladimir Bilçik, ish-raportues i Parlamentit Evropian për Serbinë, është shprehur për Radion Evropa e Lirë se këto janë zgjedhjet e para pas shumë vitesh ku rezultati mbetet plotësisht i paparashikueshëm. Sondazhet e publikuara sugjerojnë se trupi elektorat në Serbi është i përçarë mes kampit që mbështet bllokun e gjerë të partisë qeverisëse dhe atij që përkrah ndryshimin përmes lëvizjes së re studentore.