Nga komplekset e tjetërsimit te vetëdija arbërore: Pse rikthimi te rrënjët mbetet amaneti ynë europian

Mohimi apo turpërimi ndaj trashëgimisë emërore të stërgjyshërve tanë arbërorë e të krishterë katolikë — me emra historikë si Gjergj, Gjon, Pal, Pjetër apo Aleksandër — përbën një nga mjerimet më të mëdha për një popull. Kjo prirje për t'u shkëputur nga identiteti zanafillor, me shpresën se kështu fitrohet një vend në tryezën e pushtuesit të huaj otoman, shpërfaq një shmangie të dhimbshme nga e vërteta jonë historike. Nga pikëpamja e psikologjisë shoqërore, ky turpërim i ndërtuar artificialisht reflekton një krizë të thellë ekzistenciale dhe një dorëzim shpirtëror ndaj mekanizmave asimilues të historisë. Kur një individ apo një kolektivitet ushqen kompleks inferioriteti ndaj kodeve gjenetike e kulturore para-otomane, ndodh një përçarje e rëndë e vetëdijes kombëtare. Ky fenomen pjell një sindromë varësie dhe vetëurrejtjeje, ku i nënshtruari e vlerëson veten përmes optikës së shtypësit, duke e cilësuar kulturën e vet zanafillore si primitive apo të padëshirueshme. Përqafimi i kodeve kulturore të huaja me shpresën hileqare për privilegje materiale apo pranim shoqëror përbën një iluzion tragjik tjetërsimi. Ajo tryezë e huaj, historikisht, nuk ofroi kurrë barazi apo integrim të vërtetë, por kërkoi si çmim zhveshjen e plotë nga dinjiteti autokton, amputimin e memories historike dhe nënshtrimin e përhershëm ndaj një autoriteti të huaj. Prandaj, rikthimi te kjo zanafillë arbërore dhe dardane nuk duhet kuptuar si një regres nostalgjik, por si një akt i vetëdijshëm i restaurimit të identitetit dhe shtyllës kurrizore të kombit — një projekt që u bë palca trunore e Rilindjes sonë Kombëtare. Ishin pikërisht patriotët tanë të mëdhenj rilindës ata që e kuptuan se pa shërimin e kësaj amnezie historike dhe pa gjetjen e rrënjëve të përbashkëta para-otomane, kombi nuk mund të zgjohej drejt lirisë. Rilindja Kombëtare e ngriti mitin dhe epokën e Gjergj Kastriotit si urën e vetme të shpëtimit shpirtëror, duke dëshmuar se bekimi dhe lulëzimi i shqiptarëve vijnë vetëm duke riaktivizuar lidhjen organike me këtë trashëgimi të ndritur. Integrimi në familjen e madhe europiane nuk është një aspiratë e re politike, por një rikthim në shtëpinë tonë legjitime kulturore dhe gjeopolitike — aty ku Gjergj Kastrioti na e ka bërë vendin e sigurt nëse ecim udhës së tij. Gjergj Kastrioti nuk kreu thjesht një akt mbrojtjeje ushtarake; ai projektoi dhe vulosi me gjak e diplomaci testamentin gjeopolitik të arbërorëve. Rruga e tij mbetet e vetmja kontratë historike që garanton qëndrueshmërinë tonë përballë rreziqeve të tjetërsimit, duke na siguruar një vend me dinjitet të plotë dhe të patjetërsueshëm mes kombeve të lirë të Europës.