Universiteti nën hijen e politikës: Kur tempulli i dijes shndërrohet në arenë interesash

Vite më parë, gjatë një debati televiziv, një pyetje provokuese iu drejtua një politikani: përse nuk ndiqet shembulli i universitetit në proceset zgjedhore, ku supozohet se mbretëron harmonia, bashkëpunimi dhe mirëkuptimi? Përgjigjja erdhi e menjëhershme dhe goditëse nga një analist i njohur i krahut të djathtë, i cili e cilësoi universitetin si një mjedis ku situata është ndoshta edhe më komplekse se në politikë, për shkak të luftërave të heshtura për pushtet mes grupeve të ndryshme të interesit. Në atë kohë, kjo deklaratë mund të ishte interpretuar si një ekzagjerim, por vëzhgimi i realitetit aktual dëshmon se kemi të bëjmë me një shqetësim shumë real. Universiteti, i cili duhet të shërbente si simbol i integritetit akademik, meritokracisë dhe mendimit të lirë, shpeshherë rezulton i pambrojtur ndaj ambicieve personale dhe agjendave të ngushta. Në mungesë të transparencës dhe llogaridhënies, këto dukuri deformuese marrin përmasa edhe më të sofistikuara se në sferën politike. Ndërsa në politikë përplasjet janë zakonisht të dukshme për publikun, në jetën universitare ato shpesh mbulohen nga petku i titujve akademikë dhe vendimmarrjes formale. Prapa dyerve të mbyllura dhe gjuhës së kulturuar, zhvillohen beteja të ashpra për ndikim, privilegje dhe pozicione drejtuese. Paradoksi qëndron në faktin se institucioni që duhet të promovojë vlerat demokratike dhe respektin për të vërtetën, rrezikon të shndërrohet në një hapësirë ku këto parime shkelen në emër të pushtetit. Sigurisht, ky fenomen nuk mund të shtrihet tek i gjithë personeli akademik. Përkundrazi, ka ende shumë pedagogë me integritet të lartë që punojnë me përkushtim të palëkundur. Megjithatë, pikërisht për shkak të vlerës së tyre, heshtja ndaj deformimeve institucionale bëhet edhe më e dëmshme. Universiteti ka nevojë urgjente për një kulturë të re, ku meritokracia të zëvendësojë përkatësinë në grupe dhe ku promovimi të bazohet në arritjet shkencore e jo në afërsinë me pushtetin. Kur universiteti humb busullën e përgjegjësisë publike dhe transparencës duke u shndërruar në një arenë politike, ai humb edhe autoritetin e tij moral përballë shoqërisë. Kjo na sjell para një dileme të pashmangshme: si mund të presim transformimin e shoqërisë nga një institucion që vetë ka nevojë për një reformim të thellë dhe rrënjësor?