Dezinformimi në protestat e Shqipërisë: Nga viktimat e fabrikuara te pretendimet për ndërhyrje të huaja

Përhapja e lajmeve të rreme dhe të pakonfirmuara ka karakterizuar protestat e fundit kundër qeverisë së udhëhequr nga kryeministri Edi Rama në Shqipëri. Ndër informacionet sensacionale që kanë qarkulluar përfshijnë pretendime për protestues të vdekur, përfshirje të policëve serbë, raste të rrëmbimit të vajzave, deri te uljet e shpeshta të avionëve nga Izraeli. Pjesa më e madhe e këtyre pretendimeve janë hedhur poshtë nga institucionet përkatëse dhe organizatat e verifikimit të fakteve, ndërkohë që disa të tjera vazhdojnë të mbeten të paverifikuara nga burimet zyrtare. Nevila Gjata, kryeredaktore e platformës vendase të verifikimit të fakteve, Faktoje.al, ka shpjeguar se dezinformimi aktual shfaq dallime të ndjeshme krahasuar me tubimet e mëparshme të lëvizjes “Flamingo”. Sipas saj, fokusi është zhvendosur nga tematikat e gjera gjeopolitike dhe ideologjike drejt ngjarjeve konkrete, të tilla si pretendimet për dhunë, siguria e qytetarëve dhe viktimat e mundshme. Gjithashtu, ajo ka vënë në dukje se kanë pësuar ndryshime edhe kanalet e shpërndarjes së këtyre dezinformatave, si dhe profili i audiencës që ato arrijnë të prekin. Gjatë tubimeve të zhvilluara në periudhën 13-16 tetor, në rrjetet sociale u përhapën pretendime alarmante për protestues që ndodheshin në gjendje koma, të intubuar si pasojë e dhunës policore, si dhe për viktima të ndryshme, përfshirë një të ri nga qyteti i Tetovës. Sipas dëshmisë së Gjatës, këto alarme nuk janë konfirmuar nga mjekët e Spitalit të Traumës, Ministria e Shëndetësisë, dhe as nga faktmbledhësit në terren. Paralelisht, në hapësirën digjitale dolën pretendime se tri vajza ishin rrëmbyer nga persona të panjohur në zonën e Qytetit Studenti, si dhe një rast tjetër i një vajze të futur me forcë nga individë me rroba civile. Faktoje.al i demantoi këto pretendime pas kontakteve të drejtpërdrejta me studentet dhe administratën, ndërsa Policia e Shtetit hodhi poshtë rastin e pretenduar të furgonit. Gjata thekson se këto narrativa nuk kishin domosdoshmërisht të njëjtin synim. Disa qytetarë i besuan me naivitet, të tjerë i shpërndanë për klikime dhe përfitime financiare, ndërsa pati grupe që synonin amplifikimin e frikës dhe zemërimit, apo orientimin e fajit te Partia Socialiste si forca në pushtet. Megjithatë, ajo pranon se këto shpifje u ushqyen në një periudhë kur dhuna reale policore ka qenë e pranishme dhe e dokumentuar në raste të caktuara. “Një pjesë po aq e rëndësishme është fakti se dhuna policore ndaj të rinjve në jo pak raste është brutale dhe tepër shqetësuese. Videot dokumentojnë episode serioze të ndërhyrjes së policisë që kërkojnë masa konkrete”, u shpreh ajo, duke shtuar se kjo situatë u ka dhënë hapësirë narrativave tensionuese të mbështeten mbi ngjarje që kanë ndodhur vërtet. Për menaxhimin e protestuesve, gjatë gjashtë ditëve të tubimeve, uniformat blu përdorën gaz lotsjellës, topa uji dhe plumba gome, përdorimi i të cilëve u pranua publikisht edhe nga drejtori i Përgjithshëm i Policisë, Skënder Hita. Si masë paraprake, Policia e Shtetit pezulloi shtatë efektivë, ndaj të cilëve nisi hetimi disiplinor për përdorim të tepruar të dhunës. Në të njëjtën linjë, Avokati i Popullit, Endri Shabani, ndërmori një hetim administrativ për të shqyrtuar proporcionalitetin e forcës së përdorur nga policia. Më 16 tetor, institucioni i tij bëri të ditur se kishte kontaktuar 214 persona të ndaluar, duke regjistruar ankesa zyrtare për përdorim dhune, mungesë të asistencës mjekësore dhe shkelje të tjera procedurale.