Vizita e Lavrov në Teheran: Sfidat diplomatike dhe dilemat rreth ndihmës ruse për Iranin

Kryediplomati rus, Sergei Lavrov, ka zbarkuar më 19 tetor në Teheran për një seri takimesh kyçe me homologun iranian Abbas Araqchi dhe presidentin Masud Pezeshkian. Kjo vizitë vjen në një kohë kur sytë e opinionit ndërkombëtar janë drejtuar nga natyra e saktë dhe shtrirja e mbështetjes që Moska mund t'i ofrojë Iranit në konfliktin e hapur me Shtetet e Bashkuara. Lavrov udhëtoi drejt kryeqytetit iranian menjëherë pas vizitës në Manama, ku mori pjesë në një tryezë diskutimi me zyrtarët e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit. Gjatë këtij takimi, shtetet e Gjirit i bënë thirrje Kremlinit që të shfrytëzojë peshën e tij politike për t'i bërë presion Teheranit me qëllim ndalimin e sulmeve ndaj fqinjëve rajonalë. Nga ana e tij, zëdhënësi i diplomacisë iraniane, Esmail Baqaei, theksoi se kjo vizitë ka për qëllim jetësimin e pakteve dypalëshe. Ndërkohë, autoritetet ruse njoftuan se në fokus të bisedimeve do të jenë tensionet rajonale – për të cilat Moska fajëson Uashingtonin dhe Tel Avivin – si dhe nismat e përbashkëta në sektorët e tregtisë, energjisë dhe transportit. Në fillim të këtij muaji, presidenti rus Vladimir Putin i kishte komunikuar homologut Pezeshkian gatishmërinë e vendit të tij për të luajtur rolin e ndërmjetësit me synimin për ta mbyllur këtë cikël luftarak. Megjithatë, pikërisht prapaskenat e kësaj agjende po tërheqin vëmendjen globale, pasi pas gati tetë muajsh përleshjesh me një kundërshtar dukshëm më të fuqishëm, mbetet e paqartë se çfarë lloj ndihme dhe në çfarë përmasash po siguron Irani nga Rusia, një shtet që nuk është përfshirë ushtarakisht në vijën e parë të frontit. Këto dilema u nxitën edhe më shumë më 18 tetor, kur presidenti amerikan Donald Trump shkroi në platformat digjitale se Rusia po kontribuon “shumë pak, ose aspak” për Republikën Islamike, krahasuar me potencialin e saj të plotë. Ky reagim erdhi pak ditë pasi ai kishte shprehur bindjen se as Moska dhe as Pekini nuk po e mbështesin aktivisht Teheranin. “Nëse ekziston ndonjë ndihmë, ajo është në nivele tejet minimale, por unë personalisht nuk e besoj këtë. Ata kanë shumë për të humbur dhe ne do ta kuptonim një gjë të tillë në kohë rekorde,” deklaroi Trump në postimin e tij. Komentet e kreut të Shtëpisë së Bardhë më 18 tetor shërbyen si arsyetim për vendimin e tij për të tërhequr frenat ndaj sanksioneve të reja ekonomike që ishin planifikuar kundër Rusisë, me argumentin se masa të tilla mund të dëmtonin përpjekjet diplomatike për paqe në Ukrainë. Administrata amerikane së fundmi ka hequr sanksionet ndaj eksporteve të naftës ruse, një hap ky që ka ngritur valë pakënaqësie dhe dënimesh të ashpra si nga dy partitë kryesore politike në SHBA, ashtu edhe nga zyrtarët në Kiev dhe partnerët e tjerë ndërkombëtarë. Nga ana e tij, Hamidreza Azizi, ekspert për çështjet iraniane në Grupin Ndërkombëtar të Krizave me seli në Belgjikë, shpjegoi se pavarësisht frenimit të dërgesave me armatim të rëndë dhe ngecjes së marrëveshjeve për avionët luftarakë Su-35, Moska vazhdon t'i sigurojë Teheranit të dhëna të rëndësishme të inteligjencës ushtarake, të cilat kanë mundësuar sulme precize ndaj bazave amerikane. Për më tepër, bashkëpunimi ushtarako-teknik ka shërbyer për të ngritur performancën e sistemeve vendase iraniane, përfshirë edhe flotën e dronëve Shahed. “Nëse flasim për përkufizimin e mbështetjes, ajo ka qenë e pranishme dhe ka lënë gjurmë të dukshme në terren,” vlerësoi Azizi. Në mbështetje të kësaj teze, analistët kujtojnë një ngjarje domethënëse nga muaji mars, kur Irani ndërmori një sulm ndaj bazës ajrore Princi Sultan në Arabinë Saudite, incident ky që la të plagosur 12 ushtarë amerikanë. Ekspertët theksuan se saktësia e lartë e këtij operacioni ushtarak sugjeron një përfshirje të thellë të faktorëve të jashtëm.