Zbulim historik në astronomi: Shkencëtarët identifikojnë për herë të parë yllin me ngjyrë të gjelbër

Një studim i ri shkencor ka sjellë në vëmendje një zbulim të jashtëzakonshëm, ku astronomët që studiojnë yjet xhuxhë të bardhë kanë evidentuar, për herë të parë në histori, një trup qiellor që do të dukej i gjelbër për syrin e njeriut. Ndërkohë që ngjyra e yjeve tradicionalë përcaktohet kryesisht nga temperatura dhe kufizohet vetëm në disa nuanca të caktuara, xhuxhët e bardhë – të cilët përfaqësojnë mbetjet e dendura të yjeve të shkatërruar të ngjashëm me Diellin – mund të shfaqin një spektër ngjyrash tejet të larmishëm. Këtë e ka pohuar autori kryesor i hulumtimit, Mark Hollands, i cili është astrofizikan në Universitetin Warwick të Anglisë. "Ngjyrat që yjet normalë mund të kenë janë praktikisht vetëm portokalli, të bardha ose blu. Ajo që gjetëm është se, për shumicën e xhuxhëve të bardhë, kjo është gjithashtu e njëjtë. Por ka disa raste të veçanta ku fizika në shtresat e jashtme të këtyre yjeve është mjaftueshëm e çuditshme saqë shkakton devijime mjaft të mëdha në aspektin e spektrit të tyre," ka deklaruar ai. Këto ndryshime drastike shkaktohen nga ndërveprimi kompleks midis heliumit në atmosferën yjore dhe gjurmëve të elementëve të tjerë, përbërje të cilat ndryshojnë nga njëri xhuxh i bardhë te tjetri, në varësi të materialeve me të cilat ylli ka rënë në kontakt gjatë ciklit të tij jetësor. “Për shembull, hekuri, magnezi dhe natriumi, elementë që gjenden zakonisht në shkëmbinj, mund të gjenden në sipërfaqe - prova të mundshme të një sistemi të mëparshëm planetar aty pranë, ose nga diçka si një asteroid që i afrohet shumë xhuxhit të bardhë,” ka shpjeguar më tej Hollands. Sipas tij, trupi qiellor copëtohet në pluhur, ndërsa mbeturinat shkëmbore bien mbi xhuxhin e bardhë, duke u përzier në shtresat e tij të jashtme, gjë që u jep mundësi hulumtuesve të përcaktojnë saktësisht përbërjen e lëndës shkëmbore. Gjatë këtij hulumtimi, Hollands analizoi detajet e 151 yjeve xhuxhë të bardhë që ndodhen brenda një rrezeje prej 20 parsekësh, ose rreth 65 vite dritë larg Tokës. Sa i përket yllit të veçantë me ngjyrë të gjelbër, elementët kryesorë që mbizotërojnë aty janë kalciumi, natriumi dhe litiumi. Megjithëse asnjë xhuxh i bardhë nuk mund të vëzhgohet drejtpërdrejt përmes syrit të lirë nga Toka, Hollands arriti të llogariste me saktësi ngjyrën e tyre duke u bazuar te të dhënat e spektrit yjor. Këto të dhënat e fundit përshkruhen nga vetë studiuesit si “gjurma e gishtit”, e cila prodhohet në momentin kur drita e yllit ndahet sipas gjatësisë së valës, në mënyrë të ngjashme me një prizëm që shpërndan rrezet e diellit për të krijuar një ylber. Ndërkaq, zhvillimet e shpejta në teknikat moderne shkencore pritet t'u mundësojnë studiuesve në të ardhmen që të analizojnë edhe grupe të reja yjesh që shtrihen në distanca edhe më të largëta nga planetit ynë. Ky studim i rëndësishëm shkencor është publikuar në revistën e specializuar RAS Techniques and Instruments.