Sfidimi i diktaturës dhe liria e besimit: Shqipëria nderon jetën dhe sakrificën e Kardinal Ernest Simoni-Troshanit

Në kuadër të 98-vjetorit të lindjes dhe në prag të 10-vjetorit të ngritjes në detyrën e kardinalit, personaliteti i shquar i Kishës Katolike dhe i historisë kombëtare, Ernest Simoni-Troshani, po merr vlerësimet dhe mirënjohjen e merituar nga shqiptarët kudo që ndodhen. Për komunitetin shqiptar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ky përvjetor kalon përmasat e një urimi të thjeshtë ditëlindjeje, duke u shndërruar në një homazh madhështor për një jetë të tërë sakrifice në shërbim të Zotit, si dhe një dëshmi të gjallë të qëndresës ndaj dhunës së regjimit komunist. Kardinali Simoni-Troshani përfaqëson atë plejadë të ndritur të klerikëve shqiptarë që u ballafaquan drejtpërdrejt me terrorin e diktaturës. Pavarësisht burgimeve, vuajtjeve dhe kërcënimeve të pandërprera, ai nuk e lëshoi kurrë besimin e tij. Rruga e tij jetësore provon se, megjithëse liria fizike mund t'i merret njeriut, ndërgjegjja mbetet e pakompromis dhe dinjiteti triumfon mbi padrejtësinë. Kështu, ai nuk është vetëm një figurë emblematike e Kishës Katolike, por edhe epitomi i qëndresës shpirtërore të popullit shqiptar përballë përpjekjeve të regjimit enverist për të shuar çdo vatër të lirisë fetare. Ngritja e tij në kardinal nga Papa Françesku më 19 nëntor 2016 përbënte një vlerësim të lartë për rrugëtimin dhe dëshminë e tij sublime. Ndërsa nëntori i vitit 2026 shënon dekadën e këtij emërimi, ky moment shërben si një thirrje e fortë për ndërgjegjen tonë kolektive, pasi ky nderim nuk duhet të mbetet thjesht një simbolikë. Edhe tri dekada pas rënies së komunizmit, shoqëria shqiptare ende nuk ka realizuar një llogaritje të hapur, zyrtare dhe të sinqertë me të kaluarën e saj të errët. Viktimat e persekutimit politik e fetar kërkojnë drejtësi historike, familjet e tyre kërkojnë të vërtetën, ndërsa brezat e rinj meritojnë të mësojnë historinë pa filtra, pa shtrembërime dhe pa nostalgji të rreme për diktaturën. Kjo kërkon dokumentimin e krimeve, ndriçimin e fatit të të zhdukurve, si dhe nderimin e merituar të ish-të burgosurve dhe klerikëve të të gjitha feve, intelektualëve e patriotëve të flakur nga regjimi. Figura të tilla si At Gjergj Fishta, Ernest Koliqi, Faik Konica dhe Martin Camaj, krahas klerikëve të feve tradicionale dhe mendimtarëve të tjerë të anatemuar, përbëjnë një pasuri të jashtëzakonshme shpirtërore që duhet çmuar larg çdo paragjykimi ideologjik. Një komb që harron vuajtjet e viktimave të tij, rrezikon të humbasë vetë kuptimin e lirisë, siç ka theksuar edhe publicisti Frank Shkreli në trajtimet e tij mbi krizën e kujtesës kombëtare. Në rrugëtimin e saj drejt integrimit në Bashkimin Evropian, Shqipëria duhet të kuptojë se në Evropë nuk shkohet me frymën e Enver Hoxhës. Aspiratat evropiane nuk maten vetëm me shifra ekonomike apo anëtarësim në organizma ndërkombëtare, por mbi të gjitha me përqafimin e vlerave themelore: lirinë, demokracinë dhe respektimin e palëkundur të të drejtave të njeriut.