Mrekullia kozmike: Shkencëtarët identifikojnë për herë të parë yllin me ngjyrë të gjelbër

Një arritje e jashtëzakonshme në fushën e astronomisë ka përmbysur njohuritë e deritanishme lidhur me spektrin e ngjyrave yllnore. Një ekip studiuesish ka rënë në gjurmët e një trupi qiellor i cili, falë përbërjes specifike kimike dhe kushteve atmosferike ekstreme, paraqitet në nuanca të gjelbra. Ky konstatim shënon regjistrimin e parë zyrtar të një ylli me këtë ngjyrë, një dukuri që deri më sot konsiderohej praktikisht e pamundur sipas ligjeve tradicionale të astrofizikës. Hulumtimi është udhëhequr nga astrofizikani Mark Hollands pranë Universitetit të Warwickut në Britaninë e Madhe, ndërsa gjetjet janë bërë publike në revistën e specializuar shkencore RAS Techniques and Instruments. Sipas të dhënave të bëra publike, bëhet fjalë për një objekt hapësinor të kategorisë xhuxh i bardhë, i regjistruar me kodin WD J1330+6435, i cili gjendet rreth 280 vite-dritë larg planetit tonë, në drejtim të yjësisë së Dragoit. Pse ky yll është i gjelbër? Në rrethana normale, ngjyra e yjeve kushtëzohet nga temperatura e tyre. Trupat më të ftohtë priren drejt nuancave të kuqe ose portokalli, ndërsa ata me temperatura të larta shfaqen në të bardhë ose blu. Megjithatë, ky rast dëshmon se te disa xhuxhë të bardhë, përbërja kimike e mbështjellësit atmosferik mund ta modifikojë rrënjësisht rrezatimin e dritës. Analizat kanë treguar praninë e elementeve si kalciumi, litiumi dhe natriumi në atmosferën e këtij ylli. Këto lëndë dyshohet se janë depozituar në sipërfaqen e tij pasi trupi qiellor ka tërhequr dhe përpirë mbetje të ndryshme shkëmbore nga sistemet planetare përreth. Për shkak të dendësisë tejet të lartë të atmosferës, atomet e natriumit bllokojnë pjesën më të madhe të rrezatimit me gjatësi valore të verdha, portokalli dhe të kuqe. Si pasojë e këtij filtrimi, drita që arrin të depërtojë fiton një nuancë të theksuar të gjelbër. Një yll që ka përthithur mbetje planetësh Xhuxhët e bardhë përfaqësojnë bërthamat tejet të dendura të yjeve që kanë përmbyllur ciklin e tyre kryesor jetësor. Vlen të theksohet se edhe Dielli ynë pritet të përfundojë në të njëjtën trajtë pas miliarda vjetësh. Sipas ekspertëve, ekzaminimi i elementeve kimike në këto atmosfere mund të sjellë të dhëna vendimtare mbi planetët dhe objektet e tjera që dikur kanë bashkëjetuar në të njëjtin sistem. Kur një asteroid apo trup tjetër shkëmbor i afrohet tepër një xhuxhi të bardhë, fusha e fuqishme gravitacionale mund ta copëtojë atë, duke bërë që mbetjet të bien mbi yll dhe të ndryshojnë profilin e tij kimik. Në këtë formë, astronomët fitojnë mundësinë të studiojnë përbërjen e botërave të zhdukura përmes gjurmëve që ato kanë lënë pas. Punimi shkëmbyer ka evidentuar gjithashtu një tjetër dukuri interesante: disa xhuxhë të bardhë mund të shfaqen edhe në tonet e rozës, vjollcës apo blusë së çelur. Një rast i tillë është ylli WD J1011+2845, i vendosur rreth 48 vite-dritë larg Tokës, i cili do të shfaqte një ngjyrë rozë të ngjashme me atë të salmonit, si pasojë e sasisë së madhe të karbonit në atmosferë. Studiuesit kanë shqyrtuar informacionet e 151 xhuxhëve të bardhë në afërsi të Tokës, duke shfrytëzuar matjet e spektrit të dritës për të përllogaritur ngjyrat që do të shiheshin nga syri i njeriut. Megjithatë, duhet theksuar se ylli i gjelbër nuk është kapur drejtpërdrejt përmes fotografimit vizual njerëzor. Ngjyra e tij është zbuluar përmes përpunimit analitik të dritës dhe simulimeve të modeleve shkencore të perceptimit. Ky zbulim dëshmon se hapësira e pafundme fsheh një larmishmëri ngjyrash shumë më të madhe sesa ishte parashikuar, duke dëshmuar se edhe yjet e shuara vazhdojnë të rezervojnë fenomene mbresëlënëse.