Përplasja Prishtinë-Bruksel për Gjykatën Speciale: A në rrezikohet sovraniteti dhe rruga evropiane e Kosovës?

Iniciativa për ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara të Kosovës ka ndezur një debat të fortë mbi kufijtë e sovranitetit shtetëror, integritetin e sistemit të drejtësisë dhe të ardhmen e marrëdhënieve ndërmjet vendit dhe Bashkimit Evropian. Reagimet e ashpra të zyrtarëve evropianë, të cilët vlerësojnë se këto nisma ligjore bien ndesh me zotimet ndërkombëtare të Kosovës, kanë ngritur dilema serioze rreth zbatueshmërisë së tyre dhe pasojave të mundshme në procesin e integrimit evropian. Në rrethanat e krijuara, ekspertët theksojnë nevojën për një qartësim të bazës juridike dhe hapjen e një kanali të mirëfilltë dialogu ndërmjet Prishtinës dhe Brukselit, me qëllim arritjen e një konsensusi që respekton Kushtetutën dhe partneritetin strategjik. “Kosova duhet t’i mbrojë kompetencat e saj shtetërore, pa cenuar pavarësinë e drejtësisë dhe detyrimet ndërkombëtare” Kundërshtimet e shprehura nga komisionarja evropiane për Zgjerim, Marta Kos, Shërbimi Evropian i Veprimit të Jashtëm, si dhe Ambasada e Gjermanisë në Prishtinë lidhur me ndryshimet e propozuara ligjore, kanë sjellë në vëmendje sfidën e balancimit mes autonomisë shtetërore dhe angazhimeve ndërkombëtare. Në një prononcim për gazetën “Bota sot”, analisti Shefqet Avdimetaj vlerëson se institucionet vendore duhet t’u përgjigjen shqetësimeve të ndërkombëtarëve përmes argumenteve të mirëfillta juridike dhe llogaridhënies institucionale. Sipas tij, pavarësisht se Kosova gëzon të drejtën e plotë si shtet sovran për të ushtruar funksionet e veta përmes mekanizmave demokratikë, kjo nuk përjashton përmbushjen e detyrimeve kushtetuese dhe ndërkombëtare. “Republika e Kosovës është shtet sovran dhe i pavarur, me Kushtetutën e vet, me institucione demokratike dhe me të drejtën për të vendosur përmes institucioneve të saj legjitime. Sovraniteti i Kosovës nuk është privilegj që na jepet nga jashtë, por një e drejtë themelore e shtetësisë sonë, e fituar përmes një historie të gjatë sakrifice dhe përpjekjeje për liri”, shprehet Avdimetaj. Duke analizuar qëndrimin e komisionares Marta Kos, e cila i ka cilësuar ndryshimet si të papranueshme, ai thekson se Brukseli zyrtar duhet të argumentojë në detaje bazën juridike të kundërshtimeve të veta. Në optikën e tij, retorika politike nuk mund të shërbejë si zëvendësim për analizën profesionale juridike, ndërsa nga ana tjetër, institucionet kosovare duhet të dëshmojnë se çdo hap ligjor është plotësisht në harmoni me rendin kushtetues dhe marrëveshjet e dakorduara. “Kosova ka të drejtë të kërkojë që BE-ja të shpjegojë qartë se cilat dispozita të ndryshimeve konsiderohen në kundërshtim me cilat detyrime ndërkombëtare dhe mbi çfarë baze juridike mbështetet ky vlerësim”, deklaron ai. Avdimetaj shton se qëndrimet e institucioneve evropiane dhe të misionit gjerman duhet të analizohen me kujdes të shtuar, por kjo nuk nënkupton që debati të katandiset vetëm në përplasje deklaratash politike. Ai sugjeron një shqyrtim të thellë të ndërlidhjes mes Kushtetutës vendase, legjislacionit specifik dhe akteve ndërkombëtare që rregullojnë funksionimin e Dhomave të Specializuara. “Kosova nuk duhet të pranojë që një debat kaq i rëndësishëm të mbetet vetëm në nivelin e deklaratave politike”, përmbyll Avdimetaj.