Fustani i nusërisë që mbeti 24 vjet në dyqan: Rrëfimi rrëqethës i rrobaqepëses nga Shkupi

Për më shumë se dy dekada, Lirija ruajti në atelienë e saj një fustan nusërie që askush nuk u paraqit për ta marrë. Kjo situatë solli pasoja të rënda për të, pasi familja e nuses e fajësoi publikisht se kishte ndihmuar vajzën të arratisej, duke bërë që edhe klientët e tjerë ta shmangnin biznesin e saj. Megjithatë, rrjedha e ngjarjeve ndryshoi papritur një pasdite vjeshte, kur në pragun e dyqanit u shfaq një vajzë e re që mbante në dorë një dëftesë të zverdhur nga koha. Lirija, 61 vjeçe, tregon se pjesën më të madhe të jetës ia ka kushtuar artit të qepjes, mes gjilpërave, penjve dhe copave të ndryshme të pëlhurave. Atelienë e saj në lagjen Çair të Shkupit e kishte themeluar në fund të viteve ‘90 në bashkëpunim me bashkëshortin e ndjerë, i cili kujdesej për logjistikën dhe financat, ndërsa ajo merrej ekskluzivisht me krijimet. Pas ndarjes nga jeta të bashkëshortit, ajo vendosi ta vazhdonte këtë rrugë e vetme. Ndër vite, ajo ka punuar qindra fustane nusërie për gra me profile nga më të ndryshmet. Disa prej tyre hynin në dyqan me një vendosmëri të plotë dhe vizion të qartë për atë që donin, ndërsa të tjera shoqëroheshin nga nëna, motrat, hallat dhe kunatat, ku shpesh dëshira personale e nuses mbetej në hije përballë zërave të të tjerëve. Kur Arta hyri për herë të parë në atelie, ishte vetëm 22 vjeçe dhe shoqërohej nga e ëma së bashku me një grua nga familja e të fejuarit. Ato përcaktuan modelin, llojin e copës dhe gjatësinë e velit, por kur Lirija e pyeti drejtpërdrejt nëse i pëlqente dizajni, ajo u përgjigj në mënyrë konfuze, pa mundur madje ta shihte veten në pasqyrë. Gjatë provës së dytë, e reja u paraqit e vetme. Sapo kabina u mbyll, ajo i kërkoi rrobaqepëses me zë të ulët të mos e shtrëngonte fustanin tepër fort rreth belit, duke shpjeguar se thjesht dëshironte të merrte dot frymë lirisht. Në provën e tretë, situata u bë edhe më e qartë. Ndërsa Lirija po i rregullonte shiritat e supeve, telefoni i Artës nisi të binte vazhdimisht pa marrë përgjigje. Kur thirrja u përsërit, duart e vajzës filluan t'i dridheshin dukshëm dhe pa e shikuar lain në sy, ajo bëri një pyetje të dhimbshme: “A mendoni a mund të bëhet njeriu më i mirë pas martesës?” Duke ndjerë se nuk bëhej fjalë për një dyshim të zakonshëm dashurie, por për një thirrje për ndihmë, Lirija iu përgjigj se martesa nuk ka fuqi të rregullojë atë që dikush nuk pranon se e ka gabim. Pas kësaj, Arta shpërtheu dhe rrëfeu se i fejuari ia kontrollonte çdo lëvizje, ia përzgjidhte veshjet dhe reagonte me dhunë fizike e verbale, ndërsa familja e saj mbyllte sytë me shpresën se gjërat do të qetësoheshin pas kurorëzimit. Megjithëse data e dasmës ishte vetëm tri javë larg, lokali ishte rezervuar dhe ftesat kishin shkuar, Arta ndihej e bllokuar nga frika e turpit shoqëror. Përballë kësaj dileme, Lirija e orientoi drejt një organizate që mbron të drejtat e grave, duke i lënë numrat e kontaktit të shkruar në një letër që ajo e futi fshehurazi në këpucë. Vetëm dy ditë para ceremonisë, Arta u rikthye në atelie pa ndonjë orar të caktuar provë, e pajisur vetëm me një çantë dore dhe një xhaketë të errët. Pasi përdori telefonin e Lirijas për të njoftuar një teze në Slloveni, ajo porositi një taksi drejt stacionit të autobusëve dhe u largua, duke lënë pas vetëm dëftesën e fustanit me fjalët se do të kthehej ta merrte nëse do të kishte mundësi. Të nesërmen në mëngjes, në ambientet e ateliesë vërshuan nëna, vëllai dhe dy të afërm të tjerë të Artës, të cilët e pyetën me ngulm për vendndodhjen e saj. Edhe pse Lirija nuk i dinte detajet e sakta të destinacionit, por kishte dijeni për largimin drejt stacionit dhe thirrjen drejt Sllovenisë, ajo u përball me akuzat e rënda të vëllait se gjoja e kishte nxitur vajzën të ikte.